Σάββατο, 9 Σεπτεμβρίου 2017

Ομιλία του Προέδρου του Συλλόγου «Βιβλιόφιλοι Έδεσσας»


Ομιλία του Προέδρου του Συλλόγου 
«Βιβλιόφιλοι Έδεσσας» 
Δημήτρη Ε. Ευαγγελίδη 
για την συμπλήρωση 10 χρόνων 
από την ίδρυσή του

Να που πέρασαν 10 ολόκληρα χρόνια, σχεδόν χωρίς να το καταλάβουμε, από το 2007, που ιδρύθηκε στην Έδεσσα ένας νέος πολιτιστικός Σύλλογος με στόχο την διάδοση του καλού βιβλίου και την προώθηση της βιβλιοφιλίας.

Άραγε πέτυχε τους υψηλούς στόχους που είχαν θέσει τα ιδρυτικά μέλη; Πιστεύω ότι στην δεκάχρονη πορεία του ο Σύλλογός μας, οι «Βιβλιόφιλοι Έδεσσας», βοήθησαν προς αυτήν την κατεύθυνση με τις πάμπολλες εκδηλώσεις που πραγματοποίησαν όλα αυτά τα χρόνια.
Στις μηνιαίες κεντρικές εκδηλώσεις του Συλλόγου και με αφορμή παρουσιάσεις βιβλίων και των συγγραφέων τους, έχουν συζητηθεί θέματα λογοτεχνίας, τοπικής ιστορίας, κοινωνικού και εθνικού προβληματισμού, Παιδείας, Ιστορίας κ.α. που παρουσίασαν γνωστοί ή νέοι λογοτέχνες (Γιάννης Ξανθούλης, Σάκης Τότλης, Γιώτα Φώτου, Ελένη Κολιτσοπούλου, Θωμάς Κοροβίνης, Γιάννης Ατζακάς, Αλέξανδρος Ακριτίδης), τοπικοί ιστορικοί και ιστοριοδίφες (Μανώλης Βαλσαμίδης, Κώστας Σταλίδης, Γιάννης Παπαλαζάρου, Ηλίας Κοτρίδης), συγγραφείς και πολιτικοί αναλυτές (Τάκης Θεοδωρόπουλος, Γιώργος Καραμπελιάς, Σάκης Μουμτζής, ο ομιλών, Σάββας Καλεντερίδης, Δημήτρης Νατσιός, Κωσταντίνος Χολέβας), πανεπιστημιακοί δάσκαλοι (Κων/τίνος Νιχωρίτης, Νίκος Μαραντζίδης, Δόμνα Παστουρματζή, Φάνης Μαλκίδης, καθώς και οι αείμνηστοι Χρίστος Τσολάκης, Μίμης Σουλιώτης). 

Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει η πρωτοποριακή για τα δεδομένα της περιφέρειας «Ημερίδα επιστημονικής φαντασίας», που πραγματοποιήθηκε στις 20 Οκτωβρίου 2010 με την ενεργό συμμετοχή και καθοδήγηση της Καθηγήτριας του ΑΠΘ κας Δόμνας Παστουρματζή.

Παράλληλα με τις παραπάνω εκδηλώσεις ο Σύλλογος προκήρυξε το 2008 λογοτεχνικό διαγωνισμό διηγήματος, ο οποίος σημείωσε απρόσμενη επιτυχία με αποτέλεσμα να θεσμοθετηθεί η διεξαγωγή του ανά διετία, με την ταυτόχρονη έκδοση και ενός τόμου (ήδη κυκλοφορεί ο 5ος) με τα βραβευθέντα και επιπλέον επιλεχθέντα διηγήματα. 

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι από το 2016 ο Σύλλογός μας σε συνεργασία με την Δνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης πραγματοποιεί κάθε χρόνο με μεγάλη επιτυχία Μαθητικό Διαγωνισμό Ποίησης, στον οποίον συμμετέχουν μαθητές και μαθήτριες των Λυκείων της Περιφερειακής Ενότητας Πέλλας.

Θα μπορούσαν βεβαίως κάποιοι να ισχυριστούν ότι σε μια τέτοια δύσκολη περίοδο όλα αυτά είναι πολυτέλειες και ενασχολήσεις ορισμένων αργοσχόλων. Είναι έτσι όμως;

Εδώ και χρόνια ισχυρίζομαι ότι η κρίση που περνάμε δεν είναι ούτε οικονομική, ούτε κοινωνική, ούτε ηθική. Αυτά είναι αποτελέσματα της ουσιαστικής κρίσης που υπέβοσκε εδώ και χρόνια. Και αυτή δεν ήταν άλλη από την υφέρπουσα πολιτισμική κρίση, που ελάχιστα είχαμε συνειδητοποιήσει. Είναι αυτή που τείνει να μας μετατρέψει σε έναν λαό αγραμμάτων και αμορφώτων, που αγόμαστε και φερόμαστε από τον κάθε τυχόντα δημαγωγό. Ως γνωστόν όσο πιο αμόρφωτος είναι ένας λαός, τόσο πιο εύκολα χειραγωγείται και αυτό νομίζω το αντιλαμβάνεται ο καθένας. Να λοιπόν γιατί χρειαζόμαστε το καλό βιβλίο (τονίζω την λέξη καλό, διότι κυκλοφορούν δυστυχώς και πάμπολλα πνευματικά σκουπίδια) και γιατί προσπαθούμε με τον Σύλλογό μας να το διαδώσουμε. Το βιβλίο, πέρα από τις γνώσεις, μη το ξεχνάμε, βοηθάει το μυαλό να λειτουργήσει πιο αποδοτικά, σε αντίθεση με τα οπτικά μέσα που το αποκοιμίζουν, είναι όπως θα λέγαμε «ο γυμναστής του μυαλού μας». Το βιβλίο, το διάβασμα, η μελέτη αποτελούν βασικό εξοπλισμό για να υπάρξει επιτέλους σ’ αυτήν την χώρα μια μεγάλη μορφωτική επανάσταση, που θα ανατρέψει τα σημερινά δεδομένα.

Υπενθυμίζω ότι ο σπουδαίος και αδικοχαμένος Εθνικός μας Κυβερνήτης, ο Ιωάννης Καποδίστριας, υποστήριζε ότι: 
«Η Ελλάς πρέπει να κηρυχθή ομοφώνως υφ’ όλων των Δυνάμεων χώρα αφιερωμένη αποκλειστικώς και μόνον εις τα επιστήμας και την διαφώτισιν του ανθρωπίνου γένους, το έδαφός της να κηρυχθή εκ των έξω απρόσβλητον, εσωτερικώς δε να κρατηθή μακράν πάσης ξένης αναμίξεως. Κειμένη μεταξύ Ασίας και Ευρώπης ευκόλως θα κατανοή η Ελλάς το νόημα της μυστικοπαθούς ζωής της Ανατολής, ενώ από την άλλην πλευράν θα δέχεται το εκλεπτυσμένον πνεύμα των Ευρωπαίων, δημιουργούσα κατ’ αυτόν τον τρόπον μίαν, δι’ ολόκληρον την ανθρωπότητα, σωτήριον ισορροπίαν».

Με άλλα λόγια η Ελλάδα θα μπορούσε να αναδειχθεί και πάλι σε ένα μοναδικό εργαστήρι παραγωγής πολιτισμού προς όφελος όλης της Ανθρωπότητας.

«…Πράγμα που σημαίνει για παράδειγμα τη δημιουργία μιας Διεθνούς Φιλοσοφικής Περιπατητικής Σχολής στην πατρίδα του Αριστοτέλη στα Στάγειρα, ενός Παγκόσμιου Ιατρικού συνεδριακού κέντρου στην πατρίδα του Ιπποκράτη την Κω· ένα Ορθόδοξο Διεθνές Πανεπιστήμιο που θα έπρεπε να εγκατασταθεί στη Θεσσαλονίκη, συνδεδεμένο με το Άγιο Όρος και να διαδραματίζει για τις Ορθόδοξες σπουδές έναν ρόλο ανάλογο με αυτόν που είχε άλλοτε το Ινστιτούτο του Αγίου Σέργιου στο Παρίσι. 

Πράγμα που σημαίνει παραπέρα τη δημιουργία ενός κέντρου για την συνεταιριστική ιδέα στα Αμπελάκια, για τη ναυτοσύνη στην Ύδρα ή τον Πειραιά, για την μηχανουργία και τη ναυπηγική στην Ερμούπολη, για την οικολογική αρχιτεκτονική στα Ζαγοροχώρια κ.λπ…

Και κάτι τέτοιο προϋποθέτει βεβαίως την ανάδειξη της Παιδείας σε κύρια μέριμνα του ελληνικού κράτους (αντ’ αυτού τα ελληνικά Πανεπιστήμια έχουν μεταβληθεί σε αχούρια, και οι Έλληνες φοιτητές συνεχίζουν να φεύγουν στο εξωτερικό αντί η Ελλάδα να συγκεντρώνει φοιτητές από όλα τα Βαλκάνια και τη Μ. Ανατολή). Αυτό σημαίνει έναν διαφορετικό προσανατολισμό της παραγωγικής ανασυγκρότησης της χώρας, όπου το επίκεντρο μπαίνει στην παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών υψηλής ειδίκευσης και όχι βέβαια στην παραγωγή προϊόντων με ανειδίκευτο εισαγόμενο εργατικό προσωπικό».

Θα μπορούσα να μιλάω ώρες ολόκληρες για αυτά, αλλά δεν θέλω να σας κουράσω. Εκείνο που θα ήθελα να σας παρακαλέσω είναι να στηρίξετε τις προσπάθειες αυτού του Συλλόγου ώστε να μπορέσουμε να βάλουμε ένα λιθαράκι παραπάνω.

Σας ευχαριστώ πολύ για την προσοχή σας.


ΔΕΕ

Έδεσσα, 3 Σεπτεμβρίου 2017 


Πέμπτη, 7 Σεπτεμβρίου 2017

Έληξαν οι εκδηλώσεις των "Βιβλιόφιλων"

Στο τέλος της 1ης μέρας με τον Μητροπολίτη κ. Ιωήλ,
τον Δήμαρχο Έδεσσας κ. Γιάννου και την Δήμαρχο
Ακανθούς Κύπρου κα Χατζημιχαήλ

Ο απόηχος των επετειακών εκδηλώσεων 
του διημέρου

Με επιτυχία ολοκληρώθηκαν το διήμερο 2-3 Σεπτεμβρίου 2017 οι επετειακές εκδηλώσεις του Πολιτιστικού Συλλόγου «Βιβλιόφιλοι Έδεσσας», σε συνδιοργάνωση με την Π.Ε. Πέλλας και υπό την Αιγίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Εδέσσης, Πέλλης & Αλμωπίας και του Δήμου Έδεσσας. Οι εκδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν με αφορμή την συμπλήρωση 10 χρόνων από την ίδρυση του Συλλόγου και την απονομή των βραβείων και διακρίσεων του Ε’ Πανελλήνιου Διαγωνισμού Διηγήματος στον οποίο συμμετείχαν συγγραφείς απ΄ όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό. 


Χαιρετισμός του Προέδρου του Συλλόγου
στην έναρξη της 1ης μέρας

Το Σάββατο 2 Σεπτεμβρίου πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια έκθεσης φωτογραφίας στον χώρο του Παλιού Παρθεναγωγείου (Βαρόσι) για τον Δήμο Ακανθούς στην Κατεχόμενη Κύπρο. Την έκθεση εγκαινίασε ο Δήμαρχος Έδεσσας κ. Τάκης Γιάννου, ενώ για το φωτογραφικό υλικό που αποτυπώνει τον πόνο του ξεριζωμού, την πλούσια ιστορία, ανθρωπογεωγραφία και οικολογία του Δήμου Ακανθούς μίλησε η Δήμαρχος κα Ελένη Χατζημιχαήλ. 

Μερική άποψη της αίθουσας του παλιού 
Παρθεναγωγείου

Η Δήμαρχος Ακανθούς Ελένη Χατζημιχαήλ

Ο Δήμαρχος Έδεσσας Δημ. Γιάννου

Στο τέλος, η  ταλαντούχα καλλιτέχνης Μαρία Ζλατάνη, δεξιοτέχνης του πιάνου, επένδυσε την εκδήλωση δημιουργώντας μία μαγική ατμόσφαιρα με ερμηνείες γνωστών τραγουδιών, που ενθουσίασε. 

 
Μαρία Ζλατάνη

Το ίδιο απόγευμα ακολούθησε η Ημερίδα Νέων Συγγραφέων, με πολύ ενδιαφέρουσες ομιλίες από νέους συγγραφείς. Συγκεκριμένα, για το βιβλίο και τη συγγραφή μίλησαν ο Εδεσσαίος Χρήστος Μπιμπίτσος (Η θεραπευτική δύναμη της γραφής), ο Θεσσαλονικιός Γιάννης Μπαχάς (Η επιστολογραφία ως πηγή έμπνευσης για την διηγηματογραφία), η Θεσσαλονικιά Συμεωνίδου Χρύσα (Νέος, Έλληνας, Συγγραφέας το 2017) και η Μυτιληνιά Ψωμαδέλλη Αγγελική-Μαρία (Εξομολογήσεις στο χαρτί). 
Χρ. Μπιμπίτσος, Γιάννης Μπαχάς, 
Χρύσα Συμεωνίδου, Μαριάντζελα Ψωμαδέλλη

Την Κυριακή 3 Σεπτεμβρίου, πραγματοποιήθηκε η κεντρική εκδήλωση στην αίθουσα της Ιεράς Μητροπόλεως Εδέσσης, Πέλλας και Αλμωπίας. Η εκδήλωση άνοιξε με σύντομο χαιρετισμό από τον εκπρόσωπο του Σεβασμιότατου και, στη συνέχεια, από την Αν. Αντιπεριφερειάρχη Πέλλας κα Αθηνά Αηδονά-Αθανασιάδου. Η κα Αηδονά καλωσόρισε τους συμμετέχοντες και, ιδιαίτερα, τους συγγραφείς που ήρθαν από περιοχές εκτός Πέλλας και, κάποιοι, από το εξωτερικό. Επίσης, μίλησε για τη σημασία που έχει η πολιτεία να στηρίζει τις πολιτιστικές δράσεις οι οποίες δίνουν μία εναλλακτική προοπτική κοινωνικής ανάπτυξης και συμβάλλουν στην εξωστρέφεια και στην παραμονή των νέων στην Ελλάδα. 

 

Ακολούθησε χαιρετισμός από τον Δήμαρχο Έδεσσας κ. Δ. Γιάννου, ο οποίος εξήρε τις πολιτιστικές δράσεις του Συλλόγου των Βιβλιόφιλων Έδεσσας και τόνισε τη σημασία που έχει η υποστήριξη και ανάπτυξη δράσεων πολιτισμού για την πόλη της Έδεσσας, αξιοποιώντας τους χώρους που έχουν δημιουργηθεί και την ιστορία και παράδοση της περιοχής. 
Σύντομο χαιρετισμό απεύθυνε επίσης και ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Μακεδονικών Συλλόγων κ. Γιώργος Τάτσιος, ο οποίος αναφέρθηκε στη σημασία της διατήρησης και ανάδειξης του τοπικού πολιτισμού. 

  

Σε συγκινησιακή ατμόσφαιρα και με εικόνες που άγγιξαν το νου και τη καρδιά, πραγματοποιήθηκε η ομιλία από τη Δήμαρχο Ακανθούς κα Ελένη Χατζημιχαήλ. Η Δήμαρχος τόνισε ότι το Κυπριακό ζήτημα δεν έχει επιλυθεί, η εισβολή που ξεκίνησε την αποφράδα ημέρα της 14ης Αυγούστου 1974 συνεχίζεται μέχρι τις ημέρες μας και υπάρχει ανάγκη ευαισθητοποίησης και κινητοποίησης της Διεθνούς Κοινότητας για την επιστροφή των κατοίκων στην προγονική τους πατρίδα. «Ως εκπρόσωπος της γης του Χρυσοσωτήρα, που δεν έχει χάσει το θάρρος της, σας ευχαριστώ που μοιραστήκατε τον πόνο μας. Σας προσκαλώ να γίνετε πρεσβευτές για τη λεύτερη επιστροφή όλων στην Ακανθού», κατέληξε η κα. Δήμαρχος. 
Στο πλαίσιο της εκδήλωσης η κα. Δήμαρχος τίμησε την οικογένεια του Εδεσσαίου αγνοούμενου Θεόδωρου Χαραλαμπίδη, τον πατέρα του Ιορδάνη και τον αδελφό του Θανάση, κατά τη διάρκεια της Τουρκικής εισβολής. Στο πρόσωπο του άξιου τέκνου της Ελλάδας, ο Δήμος Ακανθούς τιμά όλα τα παιδιά που πολέμησαν και χάθηκαν, τους ήρωες και τα θύματα της Τουρκικής εισβολής στη μαρτυρική Κύπρο, δήλωσε. Στην εκδήλωση παραβρέθηκε και ο συντοπίτης μας Μιχάλης Σκαλιδάκης, ο οποίος έζησε την φρίκη των εχθροπραξιών, μαζί με άλλους Ελλαδίτες στρατιώτες. 


Ακολούθησε η απονομή των βραβείων και επαίνων στους διακριθέντες του Ε’ Πανελλήνιου Διαγωνισμού Διηγήματος. Η Επιτροπή αξιολόγησης των διηγημάτων αποτελούνταν από τον Δημήτριο Ευαγγελίδη (συγγραφέα), την Αναστασία Μαχαιρίδου (φιλόλογο) και την Ιωάννα Αμπατζή (συγγραφέα, M.Sc. Δημιουργική Γραφή). 

 
Ε. Χατζημιχαήλ Α΄ Βραβείο

Τριαντ. Πολίτη Β΄ Βραβείο

Τιμητική Διάκριση στην κα Ψωμαδέλλη
από τον πρ. Υπουργό Γιώργο Πασχαλίδη

Τιμητική Διάκριση στον κο Μπαχά
από τον πρ. Ευρωβουλευτή Γιάννη Γκλαβάκη

Τιμητική Διάκριση στον κο Ανετάκη
από τον Πρόεδρο του Δημοτ. Συμβουλίου
κο Φίλιππο Γκιούρο

Δίπλωμα Συμμετοχής στην κα Συμεωνίδου
από τον κο Μπαχαράκη, Δντή Β΄βάθμιας
Εκπαίδευσης

Δίπλωμα Συμμετοχής στην κα Νικολαράκη
από τον Περιφερ. Σύμβουλο κο Ζέρζη

Δίπλωμα Συμμετοχής στην κα Αθανασοπούλου
από την Περιφερ. Σύμβουλο κα Ζωγράφου-Τσαντάκη

Ο Πρόεδρος του Συλλόγου Βιβλιόφιλων κ. Δημήτριος Ε. Ευαγγελίδης, σε ομιλία του στο τέλος της εκδήλωσης, αναφέρθηκε στον παιδευτικό ρόλο του ποιοτικού βιβλίου. Το βιβλίο είναι ο «γυμναστής του μυαλού», ανέφερε χαρακτηριστικά και τόνισε ότι η Παιδεία θα πρέπει να αποτελεί την κύρια μέριμνα της πολιτείας. 


Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με μία σειρά από παραδοσιακά και σύγχρονα τραγούδια, από την εξαιρετική Χορωδία του Πολιτιστικού Συλλόγου «Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος» της Σκύδρας. 


Τις εκδηλώσεις τίμησαν με την παρουσία τους, εκτός από την αν. Αντιπεριφερειάρχη Πέλλας κα Αθηνά Αηδονά-Αθανασιάδου και τον Δήμαρχο Έδεσσας κ. Τάκη Γιάννου, οι Περιφερειακοί Σύμβουλοι Μαρία Ζωγράφου-Τσαντάκη και Πέτρος Ζέρζης, ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Έδεσσας Φίλιππος Γκιούρος, ο Καθηγητής Νεώτερης Ιστορίας του ΠΑΜΑΚ κος Νικ. Βασιλειάδης, ο πρώην Υπουργός κ. Γιώργος Πασχαλίδης, ο πρώην Ευρωβουλευτής κ. Γιάννης Γκλαβάκης, ο πρώην βουλευτής κ. Διονύσης Σταμενίτης, ο νέος Διευθυντής Β΄βάθμιας Εκπαίδευσης κ. Θωμάς Μπαχαράκης, εκπρόσωποι της Αυτοδιοίκησης, των πολιτικών και στρατιωτικών αρχών και πολιτιστικών Συλλόγων.
Ανανεώνουμε την υπόσχεση για την επόμενη συνάντηση μετά από δύο χρόνια...




Δευτέρα, 28 Αυγούστου 2017

Πρόγραμμα Εκδηλώσεων


Πρόγραμμα Εκδηλώσεων

Σάββατο 2 Σεπτεμβρίου 2017
(Αίθουσα παλιού Παρθεναγωγείου)

19.00΄ Εγκαίνια Έκθεσης Φωτογραφιών από τα Κατεχόμενα

Τραγούδια από την Μαρία Ζλατάνη

20.00΄ Ημερίδα Νέων Συγγραφέων


Σύντομη Εισαγωγή από τον Πρόεδρο του Συλλόγου 

Δημ. Ευαγγελίδη

Ομιλητές:

Μπιμπίτσος Χρήστος, Γραμματέας ΔΣ του Συλλόγου
«Η θεραπευτική δύναμη των λέξεων»

Μπαχάς Γιάννης

«Η επιστολογραφία ως πηγή έμπνευσης για την διηγηματογραφία»

Συμεωνίδου Χρύσα
«Νέος, Έλληνας, Συγγραφέας το 2017»

Ψωμαδέλλη Αγγελική-Μαρία

«Εξομολογήσεις στο χαρτί»


Συζήτηση



Παρασκευή, 25 Αυγούστου 2017

Αναλυτικό πρόγραμμα εκδηλώσεων


Πρόγραμμα Εκδηλώσεων

Σάββατο 2 Σεπτεμβρίου 
(Αίθουσα παλιού Παρθεναγωγείου)

19.00΄      Εγκαίνια Έκθεσης Φωτογραφιών από τα Κατεχόμενα
   
                Τραγούδια από την Μαρία Ζλατάνη

20.00΄      Ημερίδα Νέων Συγγραφέων

Κυριακή 3 Σεπτεμβρίου 
(Αίθουσα Μητροπόλεως–Ψηλός Βράχος)

11.45΄          Έναρξη – Καλωσόρισμα

11.50΄         Χαιρετισμοί

12.00΄          Ομιλία κας Ελ. Χατζημιχαήλ, Δημάρχου Ακανθούς
                    (Κατεχόμενα Κύπρου) – Α΄Βραβείο Διαγωνισμού

12.15΄         Ομιλία Προέδρου «Βιβλιόφιλων» κ. Δ. Ευαγγελίδη

12.25’          Ομιλίες Βραβευθέντων - Απονομή διπλωμάτων

13.00΄          Τραγούδια από την Χορωδία του Πολιτιστικού Συλλόγου
                     Σκύδρας «Άγ. Ιωάννης Πρόδρομος»


13.20΄         Πέρας Εκδήλωσης


Λεπτομέρειες για την Ημερίδα (Συμμετοχές-Θέματα εισηγήσεων κλπ) θα ανακοινωθούν την Δευτέρα 28-8-2017


Τετάρτη, 9 Αυγούστου 2017

Πρόσκληση και Πρόγραμμα εκδηλώσεων

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Ο Πολιτιστικός  Σύλλογος «Βιβλιόφιλοι Έδεσσας»

σας προσκαλεί

στο διήμερο εκδηλώσεων που διοργανώνει 

το Σάββατο 2 και Κυριακή 3 Σεπτεμβρίου 2017 

για τα 10 χρόνια από την ίδρυσή του 

και την απονομή των βραβείων 

του Ε΄ Πανελλήνιου Διαγωνισμού Διηγήματος.

Υπό την Αιγίδα της Ι.Μ. Εδέσσης, Πέλλης & Αλμωπίας

και του Δήμου Έδεσσας

Συνδιοργάνωση: Αντιπεριφέρεια Πέλλας



Δευτέρα, 7 Αυγούστου 2017

Διήγημα: Η όμορφη πόλη


Η όμορφη πόλη

Του Τρύφωνα Ούρδα

Ξέρω μια πόλη γεμάτη από κόσμο! Από πολύ κόσμο. Χαμός γίνεται από γειτονιές, σπίτια, πάρκα, σταθμούς, υπηρεσίες, σχολεία, καταστήματα και ό,τι άλλο μπορεί να φανταστεί ο καθένας, στο οποίο συχνάζουν άνθρωποι. Άνθρωποι που λέμε της «επικοινωνίας».
Την πόλη που σας λέω τη λένε και πολύ «ανθρώπινη»! Ανθρώπινη γιατί όλοι οι άνθρωποι γνωρίζονται μεταξύ τους. Λένε «καλημέρα» στους δρόμους που περπατούν, συζητάνε τα προβλήματα, τους καημούς, τις πίκρες τους, τα καλά και τα άσχημα, τα στραβά και τα ανάποδα και όλα εκείνα που τους βαρύνουν δίνουν εξηγήσεις γιαυτά, τα άλλα που θα ‘ρθουνε και παίρνουν αποφάσεις για τη ζωή τους.
Ακόμα οι άνθρωποι κάνουν συνεδριάσεις, συνεστιάσεις, συγκεντρώσεις, συσκέψεις … για να βρίσκονται και να τα λένε, να πίνουν και να τρώνε, να τραγουδάνε, έτσι για να είναι πάντα αισιόδοξοι και να σκέφτονται πως για όλα τα δύσκολα υπάρχει λύση και ελπίδα να ξεπεραστούν. Μια όμορφη, πανέμορφη πόλη!
Το σούρουπο και πριν ακόμα πέσει καλά το σκοτάδι, η πόλη γίνεται ακόμα καλύτερη. Φωτίζονται οι δρόμοι, οι πλατείες, τα μαγαζιά, τα μπαλκόνια, τα παράθυρα. Λίγοι είναι οι τόποι που δεν φωτίζονται από την τεχνολογία. Παράπονο όμως και εδώ δεν υπάρχει, γιατί τα μέρη αυτά, φρόντισε να τα φωτίσει ο πολύ Καλός Θεός με το φεγγάρι και τ’ αστέρια του!
Αυτές τις ώρες οι άνθρωποι της πόλης, βάζουν τα «καλά» τους και πάνε στα πάρτι, στις δεξιώσεις, στις κοσμικές ταβέρνες, στις ονομαστικές γιορτές, στους γάμους. Και όλοι θέλουν να νιώθουν ευτυχισμένοι που μίλησαν, είπαν, αντάλλαξαν γνώμες, απόψεις, άκουσαν, έμαθαν, έσφιξαν τα χέρια, συγκινήθηκαν, έκλαψαν, δάκρυσαν, επέστρεψαν στα σπίτια τους, κλείδωσαν τις πόρτες πίσω τους, άνοιξαν, έκλεισαν τις τηλεοράσεις για τις ειδήσεις, διάβασαν τα μηνύματα στα κομπιούτερ, έσβησαν τα φώτα και ύστερα κοιμήθηκαν … με όνειρα γλυκά!
Δεν μπορείς να πεις! Όμορφη πόλη, το ξαναλέμε, αγγελικά φτιαγμένη κατά τον ποιητή!
Και όμως! Έχω την αίσθηση πως την όμορφη «πόλη μας» κάτι τη βασανίζει! Κάτι μου λέει πως δεν είναι αυτή όπως φαίνεται και όπως τη βλέπουν τα μάτια μου! Αυτά τα μάτια, που βλέπουν όπως θέλουν να βλέπουν τον κόσμο, πάντοτε από τη μεριά που πέφτει το φως και όλα φαίνονται «καλά κι ωραία» και όχι από την πίσω, που υπάρχει σκιά και όλα είναι μαυρισμένα και μελαγχολικά. Άραγε, λέω και ξαναλέω από μέσα μου, τι είναι αυτό που στεναχωρεί την πόλη μας;
Ο «καχύποπτος». Κάνω τις σκέψεις λοιπόν! Μήπως οι άνθρωποι που την κατοικούν δεν έχουν το απαραίτητο χρήμα για το ψωμί τους; Αποκλείεται  απαντώ. Λίγο-πολύ όλοι κάτι έχουν να φάνε και να «πορεύονται». Μήπως δεν έχουν διασκεδάσεις; Αυτό αποκλείεται τελείως ξαναπαντώ. Καθημερινά τους βλέπω πελάτες σε κάθε είδους καταστήματα με τ’ ακριβά τους γούστα «τα τσιγάρα, τα ποτά και τα ξενύχτια». Μήπως δεν έχουν συγγενείς, φίλους; Και αυτό δεν στέκει, γιατί όλοι από κάποιο «τζάκι» βγήκαν και μάλιστα «τετ α τετ», μεταξύ τους φαίνεται να έχουν παρέες και να κουβεντιάζουν.
Ε! τότε τί στο καλό συμβαίνει;;
Ψάξε-ψάξε λοιπόν στην πόλη, βρήκα το μυστικό της! Αυτό που την κάνει δυστυχισμένη! Ένα δειλινό σε μια από τις εισόδους της και πάνω σ’ ένα άσπρο-κάτασπρο τοίχο μοντέρνας πολυκατοικίας, είδα κάποιον να γράφει με μαύρα-κατάμαυρα γράμματα: «Εγώ δεν έχω φίλους, έχω όμως φέις μπουκ».
Κρίμα είπα μέσα μου! Άνθρωπος αυτής της πόλης και να αισθάνεται έτσι! Να μην έχει πραγματικούς φίλους εδώ! Φίλους που να τους βλέπει με τα μάτια της καρδιάς του, να τους λέει καθαρά-ξεκάθαρα αυτό που έχει μέσα του, να τους έχει εμπιστοσύνη στα δύσκολα και όλοι μαζί να «ανεβαίνουν το βουνό». Ωστόσο να ψάχνει και να κάνει αόρατους φίλους, φίλους από μακριά, που δεν τους ξέρει, που δεν τους βλέπει και δεν ακούει την ανάσα και τα λόγια τους και τελικά να έχει «άψυχους φίλους»; Υπάρχει και εδώ μοναξιά μέσα σ’ αυτό το πλήθος της πόλης μας, της κατά τα άλλα ιδανικής για να ζεις;
Πραγματικά λυπήθηκα. Μια τόσο όμορφη πόλη! Με τόσο …τουλάχιστον όπως φαίνεται, επικοινωνιακούς ανθρώπους…

                                                                                                                   14-7-2017

Ο Τρύφων Ούρδας γεννήθηκε στη Δωροθέα Αλμωπίας Ν. Πέλλας το 1957. Είναι απόφοιτος της Σχολής Αξιωματικών Ελληνικής Αστυνομίας. Υπηρέτησε στην Ελληνική Αστυνομία επί 32 έτη σε διευθυντικές θέσεις στους νομούς Πέλλας, Φλώρινας, Κοζάνης, Δράμας και Χαλκιδικής. Αποστρατεύτηκε το 2009 με τον βαθμό του Υποστράτηγου ε.α. Είναι πτυχιούχος της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ. Τα τελευταία χρόνια ασχολείται με συγγραφικό έργο. Είναι παντρεμένος με τη Γιαμαλή Ευαγγελία και έχει δυο παιδιά, την Ελένη και τον Γιώργο. Είναι μέλος του Δ.Σ. των Πολιτιστικού Συλλόγου "Βιβλιόφιλοι Έδεσσας".

Πέμπτη, 3 Αυγούστου 2017

Κυκλοφόρησε ο Ε΄ τόμος με τα διηγήματα του Διαγωνισμού


Τα διηγήματα του Ε΄ Λογοτεχνικού 
Διαγωνισμού


Κυκλοφόρησαν "τα κείμενα V", ο τόμος των 200 περίπου σελίδων με τα 30 διηγήματα που επιλέχθηκαν από αυτά που είχαν υποβληθεί στον Ε΄ Πανελλήνιο Λογοτεχνικό Διαγωνισμό Διηγήματος, τον Διαγωνισμό που προκηρύσσει κάθε 2 χρόνια  ο πολιτιστικός Σύλλογος "Βιβλιόφιλοι Έδεσσας". 

Η εκδήλωση απονομής των διακρίσεων θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 3 Σεπτεμβρίου 2017 στην Έδεσσα και έχει ενταχθεί στο πλαίσιο των εκδηλώσεων που διοργανώνονται το διήμερο 2-3 Σεπτεμβρίου 2017 με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 10 χρόνων από την ίδρυση του Συλλόγου.



Οι εκδηλώσεις τελούν υπό την Αιγίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας και του Δήμου Έδεσσας και συνδιοργανώνονται με την συνεργασία της Αντιπεριφέρειας Πέλλας.

Το οριστικό πρόγραμμα των εκδηλώσεων θα ανακοινωθεί σύντομα, καθώς βρίσκεται στο στάδιο της τελικής επεξεργασίας.

Για περισσότερες πληροφορίες και λεπτομέρειες για τον τόμο μπορούν οι ενδιαφερόμεν-ες/-οι να επικοινωνούν τηλεφωνικά (6970 995041) ή με μαίηλ (antioch1@windtools.gr).


Από το ΔΣ



Πέμπτη, 6 Ιουλίου 2017

Η άνοδος της ασημαντότητας


Η άνοδος της ασημαντότητας

Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση


Τον Νοέμβριο του 1996, ο Κορνήλιος Καστοριάδης δέχτηκε τον δημοσιογράφο Ντανιέλ Μερμέ και συζήτησε μαζί του -με αφορμή το βιβλίο του "Η άνοδος της ασημαντότητας" (La Montée de l'insignifiance, εκδ. Seuil, 1996)- στο πλαίσιο της εκπομπής του δημοσίου ραδιοφωνικού σταθμού France Inter. Τον Δεκέμβριο του 1997, η France Inter επανέλαβε την εκπομπή με θλιβερή αφορμή τον θάνατο του. Τις επόμενες ημέρες πολλοί ακροατές τηλεφωνούσαν στον σταθμό και ζητούσαν το κείμενο της εκπομπής, το αίτημα τους ικανοποιήθηκε. Αυτή η ραδιοφωνική συζήτηση δημοσιεύτηκε με μορφή ενιαίου κειμένου, στην Ελευθεροτυπία (20.7.1998) και έναν μήνα αργότερα στη Monde Diplomatique (Αύγουστος 1998), ενώ το φθινόπωρο του ίδιου έτους κυκλοφόρησε σε μια μικρή έκδοση με τίτλο "Υστερόγραφο στην ασημαντότητα" (Post–scriptum sur l' insignifiance, εκδ. L’Aube, 1998).

Απ’ όλα τα χαρακτηριστικά του σύγχρονου κόσμου -κρίσεις, αντιφάσεις, αντιθέσεις, τομές-, εκείνο που με εντυπωσιάζει περισσότερο είναι η ασημαντότητα.

Ας πάρουμε τη διαμάχη ανάμεσα στη Δεξιά και την Αριστερά. Στις ημέρες μας έχει χάσει το νόημα της. Όχι επειδή δεν υπάρχει υλικό, για να τροφοδοτηθεί μια πολιτική διαμάχη, και μάλιστα μια πολύ σοβαρή διαμάχη. Αλλά επειδή τόσο η Δεξιά όσο και η Αριστερά, λίγο έως πολύ, λένε τα ίδια πράγματα.

Στη Γαλλία το 1983 οι Σοσιαλιστές ακολούθησαν κάποια πολιτική. Μετά, ήρθε η Δεξιά με τον Μπαλλαντύρ και ακολούθησε την ίδια πολιτική. Μετά, ξανάρθαν οι Σοσιαλιστές με τον Μπερεγκοβουά και συνέχισαν την ίδια πολιτική. Μετά, ξανά η Δεξιά με τον Μπαλλαντύρ και ξανά η ίδια πολιτική. Μετά, ο Σιράκ κέρδισε τις εκλογές λέγοντας “εγώ θα κάνω κάτι άλλο” και, τελικά, έκανε κι αυτός τα ίδια.


Οι πολιτικοί είναι ανίσχυροι. Αυτό είναι βέβαιο. Το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να “πηγαίνουν με το ρεύμα», δηλαδή να εφαρμόζουν μια υπερ-φιλελεύθερη πολιτική, η οποία είναι της μόδας. Κατά τη γνώμη μου, δεν πρόκειται για πολιτικούς αλλά για μικροπολιτικούς που επιδίδονται σε ψηφοθηρία με οποιοδήποτε μέσον, με το marketing, κ.λπ. Ουσιαστικά, αυτοί οι άνθρωποι δεν έχουν κανένα πρόγραμμα. Στόχος τους είναι: είτε η παραμονή τους στην εξουσία, είτε η επιστροφή τους σ’ αυτήν. Και για να τον πετύχουν, είναι ικανοί για όλα. Ο Μπιλ Κλίντον, για παράδειγμα, στήριξε την προεκλογική του εκστρατεία αποκλειστικά και μόνον στις μετρήσεις· το επιτελείο του, σε κάθε περίπτωση, θεωρούσε ότι η επικρατούσα γνώμη μιας μέτρησης ταυτίζεται με την κοινή γνώμη…

Οπωσδήποτε, υπάρχει ενδογενής σχέση ανάμεσα στη μηδαμινή πολιτική αυτού του είδους -ουσιαστικά, πρόκειται για το μη γίγνεσθαι της πολιτικής- και στην ασημαντότητα που χαρακτηρίζει τους άλλους τομείς’ την ασημαντότητα στις τέχνες, στη φιλοσοφία, στη λογοτεχνία. Είναι το πνεύμα του καιρού μας. Όλα συνεργούν προς αυτήν την κατεύθυνση, προς τα ίδια αποτελέσματα. Όλα οδηγούν στην ασημαντότητα.

Περίεργο επάγγελμα η πολιτική, ακόμη κι αυτή εδώ η μηδαμινή πολιτική. Γιατί; Διότι προϋποθέτει δύο ικανότητες που δεν συνδυάζονται μεταξύ τους.

  • Η πρώτη ικανότητα είναι η κατάκτηση της εξουσίας (μπορεί να έχει κανείς τις καλύτερες ιδέες, αλλά αυτό δεν χρησιμεύει, εάν δεν έχει κατακτήσει την εξουσία).
  • Η δεύτερη είναι, μετά την κατάκτηση της εξουσίας, να την αξιοποιήσει κανείς, δηλαδή να κυβερνήσει.
Τίποτα όμως δεν εγγυάται ότι κάποιος που είναι ικανός να κυβερνήσει, είναι επίσης ικανός να ανέβει στην εξουσία. Στο παρελθόν, στις απόλυτες μοναρχίες, η άνοδος στην εξουσία προϋπέθετε να κολακεύει κανείς τον βασιλιά ή να είναι ευνοούμενος της Μαντάμ Πομπαντούρ. Σήμερα, στις ψευδοδημοκρατίες μας, η άνοδος στην εξουσία προϋποθέτει να κολακεύει κανείς την κοινή γνώμη ή να έχει τηλεοπτική φωτογένεια. 

Χρησιμοποίησα τον όρο «ψευδο-δημοκρατία», διότι ανέκαθεν πίστευα και πιστεύω ότι η λεγόμενη “αντιπροσωπευτική δημοκρατία” δεν είναι αληθινή δημοκρατία. Οι αντιπρόσωποι της ελάχιστα αντιπροσωπεύουν τους εκλογείς. Κατά κύριο λόγο, αντιπροσωπεύουν τον εαυτό τους, ιδιαίτερα συμφέροντα, λόμπυ, κ.λπ. Όταν λέμε ότι κάποιος με αντιπροσωπεύει για τέσσερα χρόνια, χωρίς να έχω τη δυνατότητα ανάκλησής του, αυτό σημαίνει ότι απεκδύομαι της κυριαρχίας μου. (Ο Ζαν-Ζακ Ρουσσώ το έχει πολύ καλά διατυπώσει: “οι Άγγλοι νομίζουν ότι είναι ελεύθεροι, επειδή εκλέγουν τους αντιπροσώπους τους κάθε πέντε χρόνια, πλην όμως είναι ελεύθεροι μόνον μία ημέρα κάθε πέντε χρόνια – την ημέρα των εκλογών».) Το πρόβλημα δεν είναι μήπως στις εκλογές γίνει νοθεία και αλλοιωθούν τα αποτελέσματα. Αλλού έγκειται το πρόβλημα. Οι εκλογές είναι υπονομευμένες, διότι οι επιλογές των ψηφοφόρων έχουν καθοριστεί εκ των προτέρων.

Θα σας θυμίσω μια φράση του Αριστοτέλη: “Ποιος είναι πολίτης; Πολίτης είναι ο ικανός να κυβερνήσει και να κυβερνηθεί”.

Στη Γαλλία, υπάρχουν τριάντα εκατομμύρια πολίτες. Γιατί δεν είναι ικανοί να κυβερνήσουν; Διότι όλη η πολιτική ζωή στοχεύει ακριβώς στο να μη μαθαίνουν οι πολίτες πώς να κυβερνούν και, τελικά, να εμπιστεύονται στους ειδικούς το έργο της διακυβέρνησης. Υπάρχει δηλαδή μια αντι-πολιτική εκπαίδευση. Ενώ οι άνθρωποι έπρεπε να αναλαμβάνουν όλων των ειδών τις πολιτικές ευθύνες και να παίρνουν ανάλογες πρωτοβουλίες, τελικά, εθίζονται στο να ακολουθούν και να ψηφίζουν τις πολιτικές επιλογές που άλλοι τους παρουσιάζουν έτοιμες.

Στις νεωτερικές κοινωνίες -ας πούμε από την εποχή της Αμερικανικής και της Γαλλικής Επανάστασης έως περίπου τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο- υπήρχαν φλέγουσες κοινωνικές και πολιτικές συγκρούσεις. Αυτούς τους δύο αιώνες τους σημάδεψαν σημαντικοί αγώνες. Τότε, οι άνθρωποι έκαναν διαδηλώσεις. Όμως δεν διαδήλωναν απλώς για μια σιδηροδρομική γραμμή (χωρίς αυτό να είναι περιφρονητέο), αλλά για μεγάλα πολιτικά ιδεώδη. Τότε, οι άνθρωποι έκαναν απεργίες. Όμως δεν απεργούσαν απλώς για τα μικρά συντεχνιακά συμφέροντα τους, αλλά για μεγάλα ζητήματα που αφορούσαν όλους τους μισθωτούς.

Σήμερα, παρατηρείται σαφής υποχώρηση της πολιτικής δραστηριότητας. Όσο οι άνθρωποι εγκαταλείπουν την πολιτική δραστηριότητα και αποσύρονται στην ιδιωτική τους σφαίρα, τόσο οι γραφειοκράτες και οι μικροπολιτικοί προελαύνουν. Και οι τελευταίοι έχουν για δικαιολογία ότι “ο κόσμος δεν κάνει τίποτα… γι’ αυτόν τον λόγο αναλαμβάνουμε εμείς πρωτοβουλίες…”.

Με τη σειρά του ο κόσμος λέει ότι “δεν αξίζει τον κόπο να ανακατευόμαστε… φθάνουν τόσοι που ασχολούνται, στο κάτω-κάτω τι μπορούμε να κάνουμε εμείς;…” Και έτσι δημιουργείται φαύλος κύκλος.

Η υποχώρηση της πολιτικής δραστηριότητας συνδέεται και με την κατάρρευση των μεγάλοι πολιτικών ιδεολογιών, είτε επαναστατικών είτε ρεφορμιστικών, οι οποίες ήθελαν πραγματικά να αλλάξουν την κοινωνία. Για χίλιους δυο λόγους, αυτές οι ιδεολογίες έχασαν το κύρος τους- έπαψαν να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των καιρών, στις προσδοκίες των ανθρώπων, στην κατάσταση της κοινωνίας, στην ιστορική εμπειρία.

Η κατάρρευση του κομμουνισμού και η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης είναι ένα κεφαλαιώδες γεγονός. Κατονομάστε μου όμως έστω έναν πολιτικό -για να μην πω πολιτικάντη- της Αριστεράς, ο οποίος πράγματι να συλλογίστηκε τι συνέβη και γιατί. Ποιος πολιτικός της Αριστεράς αποκόμισε κάποια διδάγματα από τα γεγονότα αυτά;

Κι όμως η πορεία του κομμουνισμού -η πορεία προς τη θηριωδία, τον ολοκληρωτισμό, τα Γκουλάγκ έως την κατάρρευση- απαιτεί οπωσδήποτε πολύ βαθύ στοχασμό και συναγωγή συμπερασμάτων. Στοχασμό, για το τι ένα κίνημα -που θέλει να αλλάξει την κοινωνία- μπορεί ή δεν μπορεί, πρέπει ή δεν πρέπει, οφείλει ή δεν οφείλει να κάνει. Στην προκειμένη περίπτωση οι κύριοι της Αριστεράς παίρνουν ένα ολοστρόγγυλο μηδέν.

Πώς δημιουργείται, λοιπόν, ο καλός πολίτης;
Ποιες ιδιότητες πρέπει να διαθέτει; Πρέπει να έχει γενικές ή ειδικές γνώσεις; Και τελικά, ποιοι πολίτες πρέπει να κυβερνούν; Αυτό το δίλημμα έχει τεθεί από τον Πλάτωνα.

Ο Πλάτων έλεγε ότι οι φιλόσοφοι -αυτοί που έχουν γενική θεώρηση των πραγμάτων και είναι πάνω από τους ειδικούς- πρέπει να βασιλεύουν, δηλαδή να κυβερνούν. Η εναλλακτική λύση στις θέσεις του Πλάτωνος είναι η αθηναϊκή δημοκρατία.

Ας πάμε στην Αθήνα του 5ου και 4ου π.Χ. αιώνα. Για τους Αθηναίους εκείνης της εποχής κάθε πολίτης, ανεξαιρέτως κάθε πολίτης, είναι ικανός να κυβερνήσει (θυμίζω ξανά τη διατύπωση του Αριστοτέλη: “πολίτης είναι ο ικανός να κυβερνήσει και να κυβερνηθεί»).

Και πώς γίνεται αυτό; Με κλήρωση! Ρίχνουν κλήρο!
Γιατί; Διότι πιστεύουν έμπρακτα ότι η πολιτική δεν είναι υπόθεση των ειδικών. Διότι πιστεύουν ότι δεν υπάρχει πολιτική επιστήμη. Υπάρχει μόνον γνώμη – “δόξα”στα αρχαία ελληνικά- περί της πολιτικής. Και θέλω να υπογραμμίσω ότι η ιδέα πως η πολιτική δεν αποτελεί υπόθεση των ειδικών και πως όλες οι γνώμες έχουν ίσην αξία, είναι η μόνη λογική δικαιολόγηση της αρχής της πλειοψηφίας.

Στην αρχαία Αθήνα, λοιπόν, τις πολιτικές αποφάσεις τις παίρνει ο λαός και όχι οι ειδικοί. Υπάρχουν όμως και εξειδικευμένες δραστηριότητες. Οι Αθηναίοι ασφαλώς δεν ήταν τρελοί να νομίζουν ότι τα ξέρουν όλα…

Τι έκαναν, τότε, οι πολίτες της αρχαίας Αθήνας σε σχέση με αυτό το θέμα; Πώς το αντιμετώπισαν; Έκαναν κάτι πάρα πολύ ενδιαφέρον. Δημιούργησαν τις εκλογές. Σωστά ή λάθος, πάντως τις δημιούργησαν. Και αυτό είναι γεγονός ιστορικά τεκμηριωμένο.
Για τις εξειδικευμένες δραστηριότητες και μόνον γι’ αυτές -για την κατασκευή ναυπηγείων, για την ανέγερση ναών, για τη διεξαγωγή του πολέμου- χρειάζονται οι ειδικοί! Και αυτούς, τους ειδικούς, οι Αθηναίοι πολίτες τους εκλέγουν! Να ποιο είναι το νόημα των εκλογών. Διότι εκλογές σημαίνει εκλογή των καλυτέρων.
Αλλά πώς μπορεί να επιτευχθεί κάτι τέτοιο; Πώς επιτυγχάνεται η εκλογή των καλυτέρων; Εδώ υπεισέρχεται ο όρος «εκπαίδευση του λαού». Ο λαός καλείται να επιλέξει, να εκλέξει. Οι Αθηναίοι, λοιπόν, εκλέγουν κάποιον για πρώτη φορά. ‘Εστω ότι κάνουν λάθος. ‘Εστω, ότι διαπιστώνουν, για παράδειγμα, πως ο Περικλής είναι ένας θλιβερός στρατηγός. Τι κάνουν σε μιαν τέτοια περίπτωση; Απλούστατα, δεν τον ξαναεκλέγουν ή τον ανακαλούν. Όμως, προκειμένου να έχει ουσία η γνώμη -η «δόξα»- των πολιτών για τα κοινά, θα πρέπει να έχει καλλιεργηθεί. Αλλά με ποιον τρόπο καλλιεργούν τη “δόξα” τους τη σχετική με τη διακυβέρνηση οι Αθηναίοι πολίτες; Μα βέβαια κυβερνώντας! Ως εκ τούτου, η αθηναϊκή δημοκρατία -και αυτό είναι το σημαντικό αποτελεί μια υπόθεση εκπαίδευσης και αγωγής των πολιτών. (Αυτή η καίριας σημασίας διάσταση, καθώς όλοι γνωρίζουμε, λείπει εντελώς σήμερα.)
Πρόσφατα, ένα γαλλικό περιοδικό δημοσίευσε τα αποτελέσματα μιας έρευνας, σύμφωνα με την οποία το 60% των βουλευτών στη Γαλλία ομολογούν ότι δεν έχουν ιδέα από οικονομία! Πρόκειται για τους βουλευτές, που αποφασίζουν να αυξηθούν ή να μειωθούν οι φόροι, που αποφασίζουν συνεχώς, ενώ δεν έχουν ιδέα από οικονομία… Τελικά, οι βουλευτές, όπως και οι υπουργοί, είναι υπόδουλοι των τεχνικών συμβούλων τους. Συμβουλεύονται τους δικούς τους ειδικούς, πλην όμως έχουν και οι ίδιοι προκαταλήψεις ή προτιμήσεις.
Εάν παρακολουθήσετε από κοντά τη λειτουργία μιας κυβέρνησης ή ενός μεγάλου γραφειοκρατικού μηχανισμού, θα διαπιστώσετε ότι οι κυβερνώντες και οι υπεύθυνοι εμπιστεύονται τους ειδικούς. Ωστόσο, επιλέγουν πάντα εκείνους τους ειδικούς που συμμερίζονται τις δικές τους απόψεις. Πάντα βρίσκεται ένας οικονομολόγος που θα πει “ναι, κύριε υπουργέ, όπως το λέτε πρέπει να γίνει”. Πάντα βρίσκεται ένας ειδικός για θέματα στρατιωτικά που θα πει «ναι, χρειάζεται πυρηνικός εξοπλισμός» ή «όχι, δεν χρειάζεται πυρηνικός εξοπλισμός » και ούτω καθεξής… Πρόκειται για ένα εντελώς ανόητο παιχνίδι, πλην όμως έτσι κυβερνόμαστε σήμερα.
Επανέρχομαι στο δίλημμα: «ο πολίτης πρέπει να έχει γενικές ή ειδικές γνώσεις;». Η δική μου απάντηση: πρώτον, οι ειδικοί στην υπηρεσία των πολιτών και όχι στην υπηρεσία κάποιων πολιτικών δεύτερον, οι πολίτες κυβερνώντας μαθαίνουν να κυβερνούν… Αλλά, για να είναι σε θέση οι άνθρωποι να ασχοληθούν με τα κοινά, θα πρέπει να έχουν λάβει την ανάλογη παιδεία. Όμως, η σύγχρονη παιδεία δεν έχει απολύτως καμία σχέση με αυτό το αίτημα. Στο σχολείο, ουσιαστικά, παίρνουμε εξειδικευμένες γνώσεις. Το σχολείο θα έπρεπε να είναι ιδιαιτέρως στραμμένο στα κοινά. Στο σχολείο θα έπρεπε να αναλύεται σε βάθος κάθε τι που αφορά τους οικονομικούς, τους κοινωνικούς και τους πολιτικούς μηχανισμούς. Θα έπρεπε να υπάρχουν μαθήματα πραγματικής ανατομίας της σύγχρονης κοινωνίας.
Αλλά τι λέω τώρα… Εδώ τα σχολεία είναι ανίκανα να διδάξουν ακόμη και Ιστορία. Τα παιδιά βαριούνται στο μάθημα της Ιστορίας, ένα μάθημα που θα έπρεπε να είναι συναρπαστικό.
Πολλά πράγματα πρέπει να αλλάξουν, εάν θέλουμε να μιλήσουμε για αληθινή εκπαιδευτική δραστηριότητα στο πολιτικό πεδίο. Κάτι τέτοιο, προϋποθέτει αλλαγή των θεσμών. Προϋποθέτει νέους θεσμούς που να επιτρέπουν -και όχι να αποτρέπουν, όπως οι σήμερον ισχύοντες- την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στα κοινά.
Ας εξετάσουμε, τώρα, για λίγο, τη σχέση του ανθρώπου με τη γνώση και με την πίστη. Στον 20ό αιώνα γνωρίσαμε την άκρατη κυριαρχία της ιδεολογίας -της ιδεολογικής πίστης- με την αυστηρή έννοια και, θα έλεγα, με την κακή έννοια του όρου.
Ας πάρουμε ένα παράδειγμα από τη δεκαετία του ’70. Ας πάρουμε τις μαοϊκές ομάδες. Το πρόβλημα με τους μαοϊκούς δεν έγκειται στην άγνοια τους για το τι πραγματικά συνέβαινε στην Κίνα. Οι μαοϊκοί, είτε είχαν μυηθεί στο δόγμα από τους καθοδηγητές τους, είτε το είχαν δεχτεί από μόνοι τους χωρίς την παρεμβολή τρίτων. Το πρόβλημα λοιπόν βρίσκεται στο ότι οι ίδιοι -με τον ένα ή τον άλλο τρόπο- αποδέχτηκαν μιαν τέτοιου τύπου χειραγώγηση. Γιατί; Για ποιον λόγο; Διότι ήταν ανάγκη να είναι χειραγωγημένοι. Διότι είχαν ανάγκη να πιστεύουν. Και αυτό ακριβώς το θέμα ήταν ανέκαθεν η μεγάλη πληγή του επαναστατικού κινήματος.
Η γνώση και η πίστη. Ο Αριστοτέλης, στον οποίο συνεχώς αναφέρομαι και για τον οποίο έχω απέραντο σεβασμό, έχει πει κάτι – δεν μπορώ να πω ότι είναι ανοησία, δεδομένου ότι πρόκειται για τον Αριστοτέλη, που δεν είναι σωστό: “ο άνθρωπος είναι ζώον, το οποίο επιθυμεί τη γνώση”. Δεν συμφωνώ.
Από την πλευρά μου υποστηρίζω ότι ο άνθρωπος δεν είναι ζώον, το οποίο επιθυμεί τη γνώση, αλλά ζώον το οποίο επιθυμεί την πίστη και, ακριβέστερα, τη βεβαιότητα μιας πίστης’ εξ ου η μεγάλη δύναμη των θρησκειών, εξ ου η μεγάλη δύναμη των πολιτικών ιδεολογιών.
Στο ξεκίνημα του, το εργατικό κίνημα χαρακτηριζόταν από έντονα κριτική στάση. Θυμηθείτε τους δύο πρώτους στίχους από το δεύτερο κουπλέ της Διεθνούς, που εξ άλλου είναι ο ύμνος της Κομμούνας: “δεν υπάρχει υπέρτατος Σωτήρας ούτε Θεός” (άρα, εξοβελίζεται η θρησκεία), “δεν υπάρχει Καίσαρ ούτε Αρχηγός” (άρα, έξω κι ο Λένιν)! Είδαμε όμως τι επακολούθησε …. Είδαμε πού οδήγησε η ανάγκη για πίστη… Άραγε, μετά από όλα όσα έχουν συμβεί, γίναμε σήμερα τουλάχιστον λίγο πιο σοφοί; Νομίζω ότι η εξέλιξη στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης καθώς και η εξέλιξη γενικώς της κοινωνίας έχουν συμβάλει, ώστε να αποκτήσουν οι άνθρωποι κάπως πιο κριτική διάθεση. Βέβαια, η ανάγκη για πίστη παραμένει. Υ’πάρχει πάντα ένα ποσοστό που διακαώς αναζητεί την πίστη’ μιαν πίστη. ‘Ετσι, βλέπουμε σε άλλες χώρες -όχι τόσο στη Γαλλία- φαινόμενα και, κινήματα, όπως η σαϊεντολογία, οι διάφορες σέχτες, ο φονταμενταλισμός.
Χωρίς αμφιβολία, σήμερα, η στάση των ανθρώπων είναι πιο κριτική και πιο σκεπτικιστική από ό,τι ήταν στο παρελθόν. Είναι όμως μια στάση που αναστέλλει τη δράση.
Στο σημείο αυτό θα θυμήσω ότι ο Περικλής στον Επιτάφιο λέει στους Αθηναίους πως μόνον αυτοί έχουν κατορθώσει, ώστε η σκέψη τους να μην αναστέλλει τη δράση τους! Καταπληκτικό! Και προσθέτει: “εις τους άλλους, αντιθέτως, η μεν αμάθεια γεννά θράσος, η δε σκέψις ενδοιασμόν». (Θουκιδίδου Ιστορίαι, μτφ. Ελ. Βενιζέλου, Βιβλίο Β’, κεφ. 38-41.)
Τις τελευταίες δεκαετίες διανύουμε μιαν περίοδο κατάργησης των φραγμών και των ορίων σε όλους τους τομείς. Αυτό συνεπάγεται την επιθυμία του απεριόριστου. Πρόκειται για μια μορφή απελευθέρωσης, που υπό μιαν έννοια αποτελεί μεγάλη κατάκτηση. Πρέπει όμως επίσης να μάθουμε -και αυτό έχει πολύ μεγάλη σημασία- να αυτοπεριοριζόμαστε, τόσο ως άτομα όσο και ως σύνολο. Η καπιταλιστική κοινωνία σήμερα είναι μια κοινωνία που από κάθε άποψη οδεύει προς την καταστροφή της’ μια κοινωνία ανίκανη να αυτοπεριοριστεί. Όμως μια πραγματικά ελεύθερη κοινωνία, μια κοινωνία αυτόνομη, πρέπει να ξέρει να αυτοπεριορίζεται.
Ο αυτοπεριορισμός ισοδυναμεί με απαγόρευση, θα υποστηρίξουν ορισμένοι. Όχι. Δεν εννοώ απαγόρευση με την έννοια της καταστολής. Εννοώ, να ξέρουμε ότι υπάρχουν πράγματα που δεν πρέπει να τα επιθυμούμε ή που δεν πρέπει να τα κάνουμε.
Παράδειγμα, το περιβάλλον. Καταστρέφουμε τον πλανήτη, στον οποίο ζούμε. Σκέφτομαι τα θαύματα: το Αιγαίο Πέλαγος, τις χιονισμένες οροσειρές, την «όψη» του Ειρηνικού ωκεανού από μια γωνιά της Αυστραλίας, το Μπαλί, τις Ινδίες, την επαρχία της Γαλλίας που την ερημώνουμε. Όσα θαύματα, τόσες καταστροφές. Καταστρέφουμε τον πλανήτη, ενώ θα έπρεπε να είμαστε οι κηπουροί του. Θα έπρεπε να τον θεραπεύουμε, δηλαδή να τον καλλιεργούμε και να τον φροντίζουμε έτσι όπως είναι. Μια τέτοια δραστηριότητα θα έπρεπε να αποτελεί βάση και προσανατολισμό της ζωής μας. Αλλά αυτή είναι πολύ δύσκολη αποστολή.
Προφανώς όμως όλα τα παραπάνω δεν έχουν σχέση ούτε με το σημερινό σύστημα, ούτε με το σημερινό κυρίαρχο φαντασιακό. Το φαντασιακό της εποχής μας είναι το φαντασιακό της απεριόριστης επέκτασης και της συσσώρευσης άχρηστων πραγμάτων… Δηλαδή; Δηλαδή, μια τηλεόραση σε κάθε δωμάτιο, ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής σε κάθε δωμάτιο και ούτω καθεξής. Σ’ αυτό το φαντασιακό στηρίζεται το σύστημα. Και είναι αυτό ακριβώς που πρέπει να καταστραφεί.
Τι θα μπορούσε λοιπόν να προτείνει κανείς για τη σημερινή κατάσταση, δεδομένου ότι είναι πολύ εύκολο να παρασυρθούμε, να αφεθούμε; (Ως γνωστόν, ο άνθρωπος είναι ζώον οκνηρόν.) θα καταφύγω και πάλι στους αρχαίους. Υπάρχει μια υπέροχη φράση του Θουκυδίδη: “πρέπει να δικλέξουμε ανάμεσα στην οκνηρία και την ελευθερία»! Αλλά και ο Περικλής, εάν δεν κάνω λάθος, έλεγε στους Αθηναίους: «εάν θέλετε να είστε ελεύθεροι, πρέπει να εργάζεστε»!
Η ελευθερία είναι δραστηριότητα. Μια δραστηριότητα, η οποία ξέρει τα όρια της, ξέρει να αυτοπεριορίζεται. Η ελευθερία γνωρίζει ότι όλα μπορεί να τα κάνει, αλλά επίσης γνωρίζει ότι δεν πρέπει να τα κάνει όλα. Αυτό είναι, για μένα, το μεγάλο πρόβλημα της δημοκρατίας και του ατομικισμού.