Πέμπτη, 6 Ιουλίου 2017

Η άνοδος της ασημαντότητας


Η άνοδος της ασημαντότητας

Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση


Τον Νοέμβριο του 1996, ο Κορνήλιος Καστοριάδης δέχτηκε τον δημοσιογράφο Ντανιέλ Μερμέ και συζήτησε μαζί του -με αφορμή το βιβλίο του "Η άνοδος της ασημαντότητας" (La Montée de l'insignifiance, εκδ. Seuil, 1996)- στο πλαίσιο της εκπομπής του δημοσίου ραδιοφωνικού σταθμού France Inter. Τον Δεκέμβριο του 1997, η France Inter επανέλαβε την εκπομπή με θλιβερή αφορμή τον θάνατο του. Τις επόμενες ημέρες πολλοί ακροατές τηλεφωνούσαν στον σταθμό και ζητούσαν το κείμενο της εκπομπής, το αίτημα τους ικανοποιήθηκε. Αυτή η ραδιοφωνική συζήτηση δημοσιεύτηκε με μορφή ενιαίου κειμένου, στην Ελευθεροτυπία (20.7.1998) και έναν μήνα αργότερα στη Monde Diplomatique (Αύγουστος 1998), ενώ το φθινόπωρο του ίδιου έτους κυκλοφόρησε σε μια μικρή έκδοση με τίτλο "Υστερόγραφο στην ασημαντότητα" (Post–scriptum sur l' insignifiance, εκδ. L’Aube, 1998).

Απ’ όλα τα χαρακτηριστικά του σύγχρονου κόσμου -κρίσεις, αντιφάσεις, αντιθέσεις, τομές-, εκείνο που με εντυπωσιάζει περισσότερο είναι η ασημαντότητα.

Ας πάρουμε τη διαμάχη ανάμεσα στη Δεξιά και την Αριστερά. Στις ημέρες μας έχει χάσει το νόημα της. Όχι επειδή δεν υπάρχει υλικό, για να τροφοδοτηθεί μια πολιτική διαμάχη, και μάλιστα μια πολύ σοβαρή διαμάχη. Αλλά επειδή τόσο η Δεξιά όσο και η Αριστερά, λίγο έως πολύ, λένε τα ίδια πράγματα.

Στη Γαλλία το 1983 οι Σοσιαλιστές ακολούθησαν κάποια πολιτική. Μετά, ήρθε η Δεξιά με τον Μπαλλαντύρ και ακολούθησε την ίδια πολιτική. Μετά, ξανάρθαν οι Σοσιαλιστές με τον Μπερεγκοβουά και συνέχισαν την ίδια πολιτική. Μετά, ξανά η Δεξιά με τον Μπαλλαντύρ και ξανά η ίδια πολιτική. Μετά, ο Σιράκ κέρδισε τις εκλογές λέγοντας “εγώ θα κάνω κάτι άλλο” και, τελικά, έκανε κι αυτός τα ίδια.


Οι πολιτικοί είναι ανίσχυροι. Αυτό είναι βέβαιο. Το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να “πηγαίνουν με το ρεύμα», δηλαδή να εφαρμόζουν μια υπερ-φιλελεύθερη πολιτική, η οποία είναι της μόδας. Κατά τη γνώμη μου, δεν πρόκειται για πολιτικούς αλλά για μικροπολιτικούς που επιδίδονται σε ψηφοθηρία με οποιοδήποτε μέσον, με το marketing, κ.λπ. Ουσιαστικά, αυτοί οι άνθρωποι δεν έχουν κανένα πρόγραμμα. Στόχος τους είναι: είτε η παραμονή τους στην εξουσία, είτε η επιστροφή τους σ’ αυτήν. Και για να τον πετύχουν, είναι ικανοί για όλα. Ο Μπιλ Κλίντον, για παράδειγμα, στήριξε την προεκλογική του εκστρατεία αποκλειστικά και μόνον στις μετρήσεις· το επιτελείο του, σε κάθε περίπτωση, θεωρούσε ότι η επικρατούσα γνώμη μιας μέτρησης ταυτίζεται με την κοινή γνώμη…

Οπωσδήποτε, υπάρχει ενδογενής σχέση ανάμεσα στη μηδαμινή πολιτική αυτού του είδους -ουσιαστικά, πρόκειται για το μη γίγνεσθαι της πολιτικής- και στην ασημαντότητα που χαρακτηρίζει τους άλλους τομείς’ την ασημαντότητα στις τέχνες, στη φιλοσοφία, στη λογοτεχνία. Είναι το πνεύμα του καιρού μας. Όλα συνεργούν προς αυτήν την κατεύθυνση, προς τα ίδια αποτελέσματα. Όλα οδηγούν στην ασημαντότητα.

Περίεργο επάγγελμα η πολιτική, ακόμη κι αυτή εδώ η μηδαμινή πολιτική. Γιατί; Διότι προϋποθέτει δύο ικανότητες που δεν συνδυάζονται μεταξύ τους.

  • Η πρώτη ικανότητα είναι η κατάκτηση της εξουσίας (μπορεί να έχει κανείς τις καλύτερες ιδέες, αλλά αυτό δεν χρησιμεύει, εάν δεν έχει κατακτήσει την εξουσία).
  • Η δεύτερη είναι, μετά την κατάκτηση της εξουσίας, να την αξιοποιήσει κανείς, δηλαδή να κυβερνήσει.
Τίποτα όμως δεν εγγυάται ότι κάποιος που είναι ικανός να κυβερνήσει, είναι επίσης ικανός να ανέβει στην εξουσία. Στο παρελθόν, στις απόλυτες μοναρχίες, η άνοδος στην εξουσία προϋπέθετε να κολακεύει κανείς τον βασιλιά ή να είναι ευνοούμενος της Μαντάμ Πομπαντούρ. Σήμερα, στις ψευδοδημοκρατίες μας, η άνοδος στην εξουσία προϋποθέτει να κολακεύει κανείς την κοινή γνώμη ή να έχει τηλεοπτική φωτογένεια. 

Χρησιμοποίησα τον όρο «ψευδο-δημοκρατία», διότι ανέκαθεν πίστευα και πιστεύω ότι η λεγόμενη “αντιπροσωπευτική δημοκρατία” δεν είναι αληθινή δημοκρατία. Οι αντιπρόσωποι της ελάχιστα αντιπροσωπεύουν τους εκλογείς. Κατά κύριο λόγο, αντιπροσωπεύουν τον εαυτό τους, ιδιαίτερα συμφέροντα, λόμπυ, κ.λπ. Όταν λέμε ότι κάποιος με αντιπροσωπεύει για τέσσερα χρόνια, χωρίς να έχω τη δυνατότητα ανάκλησής του, αυτό σημαίνει ότι απεκδύομαι της κυριαρχίας μου. (Ο Ζαν-Ζακ Ρουσσώ το έχει πολύ καλά διατυπώσει: “οι Άγγλοι νομίζουν ότι είναι ελεύθεροι, επειδή εκλέγουν τους αντιπροσώπους τους κάθε πέντε χρόνια, πλην όμως είναι ελεύθεροι μόνον μία ημέρα κάθε πέντε χρόνια – την ημέρα των εκλογών».) Το πρόβλημα δεν είναι μήπως στις εκλογές γίνει νοθεία και αλλοιωθούν τα αποτελέσματα. Αλλού έγκειται το πρόβλημα. Οι εκλογές είναι υπονομευμένες, διότι οι επιλογές των ψηφοφόρων έχουν καθοριστεί εκ των προτέρων.

Θα σας θυμίσω μια φράση του Αριστοτέλη: “Ποιος είναι πολίτης; Πολίτης είναι ο ικανός να κυβερνήσει και να κυβερνηθεί”.

Στη Γαλλία, υπάρχουν τριάντα εκατομμύρια πολίτες. Γιατί δεν είναι ικανοί να κυβερνήσουν; Διότι όλη η πολιτική ζωή στοχεύει ακριβώς στο να μη μαθαίνουν οι πολίτες πώς να κυβερνούν και, τελικά, να εμπιστεύονται στους ειδικούς το έργο της διακυβέρνησης. Υπάρχει δηλαδή μια αντι-πολιτική εκπαίδευση. Ενώ οι άνθρωποι έπρεπε να αναλαμβάνουν όλων των ειδών τις πολιτικές ευθύνες και να παίρνουν ανάλογες πρωτοβουλίες, τελικά, εθίζονται στο να ακολουθούν και να ψηφίζουν τις πολιτικές επιλογές που άλλοι τους παρουσιάζουν έτοιμες.

Στις νεωτερικές κοινωνίες -ας πούμε από την εποχή της Αμερικανικής και της Γαλλικής Επανάστασης έως περίπου τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο- υπήρχαν φλέγουσες κοινωνικές και πολιτικές συγκρούσεις. Αυτούς τους δύο αιώνες τους σημάδεψαν σημαντικοί αγώνες. Τότε, οι άνθρωποι έκαναν διαδηλώσεις. Όμως δεν διαδήλωναν απλώς για μια σιδηροδρομική γραμμή (χωρίς αυτό να είναι περιφρονητέο), αλλά για μεγάλα πολιτικά ιδεώδη. Τότε, οι άνθρωποι έκαναν απεργίες. Όμως δεν απεργούσαν απλώς για τα μικρά συντεχνιακά συμφέροντα τους, αλλά για μεγάλα ζητήματα που αφορούσαν όλους τους μισθωτούς.

Σήμερα, παρατηρείται σαφής υποχώρηση της πολιτικής δραστηριότητας. Όσο οι άνθρωποι εγκαταλείπουν την πολιτική δραστηριότητα και αποσύρονται στην ιδιωτική τους σφαίρα, τόσο οι γραφειοκράτες και οι μικροπολιτικοί προελαύνουν. Και οι τελευταίοι έχουν για δικαιολογία ότι “ο κόσμος δεν κάνει τίποτα… γι’ αυτόν τον λόγο αναλαμβάνουμε εμείς πρωτοβουλίες…”.

Με τη σειρά του ο κόσμος λέει ότι “δεν αξίζει τον κόπο να ανακατευόμαστε… φθάνουν τόσοι που ασχολούνται, στο κάτω-κάτω τι μπορούμε να κάνουμε εμείς;…” Και έτσι δημιουργείται φαύλος κύκλος.

Η υποχώρηση της πολιτικής δραστηριότητας συνδέεται και με την κατάρρευση των μεγάλοι πολιτικών ιδεολογιών, είτε επαναστατικών είτε ρεφορμιστικών, οι οποίες ήθελαν πραγματικά να αλλάξουν την κοινωνία. Για χίλιους δυο λόγους, αυτές οι ιδεολογίες έχασαν το κύρος τους- έπαψαν να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των καιρών, στις προσδοκίες των ανθρώπων, στην κατάσταση της κοινωνίας, στην ιστορική εμπειρία.

Η κατάρρευση του κομμουνισμού και η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης είναι ένα κεφαλαιώδες γεγονός. Κατονομάστε μου όμως έστω έναν πολιτικό -για να μην πω πολιτικάντη- της Αριστεράς, ο οποίος πράγματι να συλλογίστηκε τι συνέβη και γιατί. Ποιος πολιτικός της Αριστεράς αποκόμισε κάποια διδάγματα από τα γεγονότα αυτά;

Κι όμως η πορεία του κομμουνισμού -η πορεία προς τη θηριωδία, τον ολοκληρωτισμό, τα Γκουλάγκ έως την κατάρρευση- απαιτεί οπωσδήποτε πολύ βαθύ στοχασμό και συναγωγή συμπερασμάτων. Στοχασμό, για το τι ένα κίνημα -που θέλει να αλλάξει την κοινωνία- μπορεί ή δεν μπορεί, πρέπει ή δεν πρέπει, οφείλει ή δεν οφείλει να κάνει. Στην προκειμένη περίπτωση οι κύριοι της Αριστεράς παίρνουν ένα ολοστρόγγυλο μηδέν.

Πώς δημιουργείται, λοιπόν, ο καλός πολίτης;
Ποιες ιδιότητες πρέπει να διαθέτει; Πρέπει να έχει γενικές ή ειδικές γνώσεις; Και τελικά, ποιοι πολίτες πρέπει να κυβερνούν; Αυτό το δίλημμα έχει τεθεί από τον Πλάτωνα.

Ο Πλάτων έλεγε ότι οι φιλόσοφοι -αυτοί που έχουν γενική θεώρηση των πραγμάτων και είναι πάνω από τους ειδικούς- πρέπει να βασιλεύουν, δηλαδή να κυβερνούν. Η εναλλακτική λύση στις θέσεις του Πλάτωνος είναι η αθηναϊκή δημοκρατία.

Ας πάμε στην Αθήνα του 5ου και 4ου π.Χ. αιώνα. Για τους Αθηναίους εκείνης της εποχής κάθε πολίτης, ανεξαιρέτως κάθε πολίτης, είναι ικανός να κυβερνήσει (θυμίζω ξανά τη διατύπωση του Αριστοτέλη: “πολίτης είναι ο ικανός να κυβερνήσει και να κυβερνηθεί»).

Και πώς γίνεται αυτό; Με κλήρωση! Ρίχνουν κλήρο!
Γιατί; Διότι πιστεύουν έμπρακτα ότι η πολιτική δεν είναι υπόθεση των ειδικών. Διότι πιστεύουν ότι δεν υπάρχει πολιτική επιστήμη. Υπάρχει μόνον γνώμη – “δόξα”στα αρχαία ελληνικά- περί της πολιτικής. Και θέλω να υπογραμμίσω ότι η ιδέα πως η πολιτική δεν αποτελεί υπόθεση των ειδικών και πως όλες οι γνώμες έχουν ίσην αξία, είναι η μόνη λογική δικαιολόγηση της αρχής της πλειοψηφίας.

Στην αρχαία Αθήνα, λοιπόν, τις πολιτικές αποφάσεις τις παίρνει ο λαός και όχι οι ειδικοί. Υπάρχουν όμως και εξειδικευμένες δραστηριότητες. Οι Αθηναίοι ασφαλώς δεν ήταν τρελοί να νομίζουν ότι τα ξέρουν όλα…

Τι έκαναν, τότε, οι πολίτες της αρχαίας Αθήνας σε σχέση με αυτό το θέμα; Πώς το αντιμετώπισαν; Έκαναν κάτι πάρα πολύ ενδιαφέρον. Δημιούργησαν τις εκλογές. Σωστά ή λάθος, πάντως τις δημιούργησαν. Και αυτό είναι γεγονός ιστορικά τεκμηριωμένο.
Για τις εξειδικευμένες δραστηριότητες και μόνον γι’ αυτές -για την κατασκευή ναυπηγείων, για την ανέγερση ναών, για τη διεξαγωγή του πολέμου- χρειάζονται οι ειδικοί! Και αυτούς, τους ειδικούς, οι Αθηναίοι πολίτες τους εκλέγουν! Να ποιο είναι το νόημα των εκλογών. Διότι εκλογές σημαίνει εκλογή των καλυτέρων.
Αλλά πώς μπορεί να επιτευχθεί κάτι τέτοιο; Πώς επιτυγχάνεται η εκλογή των καλυτέρων; Εδώ υπεισέρχεται ο όρος «εκπαίδευση του λαού». Ο λαός καλείται να επιλέξει, να εκλέξει. Οι Αθηναίοι, λοιπόν, εκλέγουν κάποιον για πρώτη φορά. ‘Εστω ότι κάνουν λάθος. ‘Εστω, ότι διαπιστώνουν, για παράδειγμα, πως ο Περικλής είναι ένας θλιβερός στρατηγός. Τι κάνουν σε μιαν τέτοια περίπτωση; Απλούστατα, δεν τον ξαναεκλέγουν ή τον ανακαλούν. Όμως, προκειμένου να έχει ουσία η γνώμη -η «δόξα»- των πολιτών για τα κοινά, θα πρέπει να έχει καλλιεργηθεί. Αλλά με ποιον τρόπο καλλιεργούν τη “δόξα” τους τη σχετική με τη διακυβέρνηση οι Αθηναίοι πολίτες; Μα βέβαια κυβερνώντας! Ως εκ τούτου, η αθηναϊκή δημοκρατία -και αυτό είναι το σημαντικό αποτελεί μια υπόθεση εκπαίδευσης και αγωγής των πολιτών. (Αυτή η καίριας σημασίας διάσταση, καθώς όλοι γνωρίζουμε, λείπει εντελώς σήμερα.)
Πρόσφατα, ένα γαλλικό περιοδικό δημοσίευσε τα αποτελέσματα μιας έρευνας, σύμφωνα με την οποία το 60% των βουλευτών στη Γαλλία ομολογούν ότι δεν έχουν ιδέα από οικονομία! Πρόκειται για τους βουλευτές, που αποφασίζουν να αυξηθούν ή να μειωθούν οι φόροι, που αποφασίζουν συνεχώς, ενώ δεν έχουν ιδέα από οικονομία… Τελικά, οι βουλευτές, όπως και οι υπουργοί, είναι υπόδουλοι των τεχνικών συμβούλων τους. Συμβουλεύονται τους δικούς τους ειδικούς, πλην όμως έχουν και οι ίδιοι προκαταλήψεις ή προτιμήσεις.
Εάν παρακολουθήσετε από κοντά τη λειτουργία μιας κυβέρνησης ή ενός μεγάλου γραφειοκρατικού μηχανισμού, θα διαπιστώσετε ότι οι κυβερνώντες και οι υπεύθυνοι εμπιστεύονται τους ειδικούς. Ωστόσο, επιλέγουν πάντα εκείνους τους ειδικούς που συμμερίζονται τις δικές τους απόψεις. Πάντα βρίσκεται ένας οικονομολόγος που θα πει “ναι, κύριε υπουργέ, όπως το λέτε πρέπει να γίνει”. Πάντα βρίσκεται ένας ειδικός για θέματα στρατιωτικά που θα πει «ναι, χρειάζεται πυρηνικός εξοπλισμός» ή «όχι, δεν χρειάζεται πυρηνικός εξοπλισμός » και ούτω καθεξής… Πρόκειται για ένα εντελώς ανόητο παιχνίδι, πλην όμως έτσι κυβερνόμαστε σήμερα.
Επανέρχομαι στο δίλημμα: «ο πολίτης πρέπει να έχει γενικές ή ειδικές γνώσεις;». Η δική μου απάντηση: πρώτον, οι ειδικοί στην υπηρεσία των πολιτών και όχι στην υπηρεσία κάποιων πολιτικών δεύτερον, οι πολίτες κυβερνώντας μαθαίνουν να κυβερνούν… Αλλά, για να είναι σε θέση οι άνθρωποι να ασχοληθούν με τα κοινά, θα πρέπει να έχουν λάβει την ανάλογη παιδεία. Όμως, η σύγχρονη παιδεία δεν έχει απολύτως καμία σχέση με αυτό το αίτημα. Στο σχολείο, ουσιαστικά, παίρνουμε εξειδικευμένες γνώσεις. Το σχολείο θα έπρεπε να είναι ιδιαιτέρως στραμμένο στα κοινά. Στο σχολείο θα έπρεπε να αναλύεται σε βάθος κάθε τι που αφορά τους οικονομικούς, τους κοινωνικούς και τους πολιτικούς μηχανισμούς. Θα έπρεπε να υπάρχουν μαθήματα πραγματικής ανατομίας της σύγχρονης κοινωνίας.
Αλλά τι λέω τώρα… Εδώ τα σχολεία είναι ανίκανα να διδάξουν ακόμη και Ιστορία. Τα παιδιά βαριούνται στο μάθημα της Ιστορίας, ένα μάθημα που θα έπρεπε να είναι συναρπαστικό.
Πολλά πράγματα πρέπει να αλλάξουν, εάν θέλουμε να μιλήσουμε για αληθινή εκπαιδευτική δραστηριότητα στο πολιτικό πεδίο. Κάτι τέτοιο, προϋποθέτει αλλαγή των θεσμών. Προϋποθέτει νέους θεσμούς που να επιτρέπουν -και όχι να αποτρέπουν, όπως οι σήμερον ισχύοντες- την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στα κοινά.
Ας εξετάσουμε, τώρα, για λίγο, τη σχέση του ανθρώπου με τη γνώση και με την πίστη. Στον 20ό αιώνα γνωρίσαμε την άκρατη κυριαρχία της ιδεολογίας -της ιδεολογικής πίστης- με την αυστηρή έννοια και, θα έλεγα, με την κακή έννοια του όρου.
Ας πάρουμε ένα παράδειγμα από τη δεκαετία του ’70. Ας πάρουμε τις μαοϊκές ομάδες. Το πρόβλημα με τους μαοϊκούς δεν έγκειται στην άγνοια τους για το τι πραγματικά συνέβαινε στην Κίνα. Οι μαοϊκοί, είτε είχαν μυηθεί στο δόγμα από τους καθοδηγητές τους, είτε το είχαν δεχτεί από μόνοι τους χωρίς την παρεμβολή τρίτων. Το πρόβλημα λοιπόν βρίσκεται στο ότι οι ίδιοι -με τον ένα ή τον άλλο τρόπο- αποδέχτηκαν μιαν τέτοιου τύπου χειραγώγηση. Γιατί; Για ποιον λόγο; Διότι ήταν ανάγκη να είναι χειραγωγημένοι. Διότι είχαν ανάγκη να πιστεύουν. Και αυτό ακριβώς το θέμα ήταν ανέκαθεν η μεγάλη πληγή του επαναστατικού κινήματος.
Η γνώση και η πίστη. Ο Αριστοτέλης, στον οποίο συνεχώς αναφέρομαι και για τον οποίο έχω απέραντο σεβασμό, έχει πει κάτι – δεν μπορώ να πω ότι είναι ανοησία, δεδομένου ότι πρόκειται για τον Αριστοτέλη, που δεν είναι σωστό: “ο άνθρωπος είναι ζώον, το οποίο επιθυμεί τη γνώση”. Δεν συμφωνώ.
Από την πλευρά μου υποστηρίζω ότι ο άνθρωπος δεν είναι ζώον, το οποίο επιθυμεί τη γνώση, αλλά ζώον το οποίο επιθυμεί την πίστη και, ακριβέστερα, τη βεβαιότητα μιας πίστης’ εξ ου η μεγάλη δύναμη των θρησκειών, εξ ου η μεγάλη δύναμη των πολιτικών ιδεολογιών.
Στο ξεκίνημα του, το εργατικό κίνημα χαρακτηριζόταν από έντονα κριτική στάση. Θυμηθείτε τους δύο πρώτους στίχους από το δεύτερο κουπλέ της Διεθνούς, που εξ άλλου είναι ο ύμνος της Κομμούνας: “δεν υπάρχει υπέρτατος Σωτήρας ούτε Θεός” (άρα, εξοβελίζεται η θρησκεία), “δεν υπάρχει Καίσαρ ούτε Αρχηγός” (άρα, έξω κι ο Λένιν)! Είδαμε όμως τι επακολούθησε …. Είδαμε πού οδήγησε η ανάγκη για πίστη… Άραγε, μετά από όλα όσα έχουν συμβεί, γίναμε σήμερα τουλάχιστον λίγο πιο σοφοί; Νομίζω ότι η εξέλιξη στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης καθώς και η εξέλιξη γενικώς της κοινωνίας έχουν συμβάλει, ώστε να αποκτήσουν οι άνθρωποι κάπως πιο κριτική διάθεση. Βέβαια, η ανάγκη για πίστη παραμένει. Υ’πάρχει πάντα ένα ποσοστό που διακαώς αναζητεί την πίστη’ μιαν πίστη. ‘Ετσι, βλέπουμε σε άλλες χώρες -όχι τόσο στη Γαλλία- φαινόμενα και, κινήματα, όπως η σαϊεντολογία, οι διάφορες σέχτες, ο φονταμενταλισμός.
Χωρίς αμφιβολία, σήμερα, η στάση των ανθρώπων είναι πιο κριτική και πιο σκεπτικιστική από ό,τι ήταν στο παρελθόν. Είναι όμως μια στάση που αναστέλλει τη δράση.
Στο σημείο αυτό θα θυμήσω ότι ο Περικλής στον Επιτάφιο λέει στους Αθηναίους πως μόνον αυτοί έχουν κατορθώσει, ώστε η σκέψη τους να μην αναστέλλει τη δράση τους! Καταπληκτικό! Και προσθέτει: “εις τους άλλους, αντιθέτως, η μεν αμάθεια γεννά θράσος, η δε σκέψις ενδοιασμόν». (Θουκιδίδου Ιστορίαι, μτφ. Ελ. Βενιζέλου, Βιβλίο Β’, κεφ. 38-41.)
Τις τελευταίες δεκαετίες διανύουμε μιαν περίοδο κατάργησης των φραγμών και των ορίων σε όλους τους τομείς. Αυτό συνεπάγεται την επιθυμία του απεριόριστου. Πρόκειται για μια μορφή απελευθέρωσης, που υπό μιαν έννοια αποτελεί μεγάλη κατάκτηση. Πρέπει όμως επίσης να μάθουμε -και αυτό έχει πολύ μεγάλη σημασία- να αυτοπεριοριζόμαστε, τόσο ως άτομα όσο και ως σύνολο. Η καπιταλιστική κοινωνία σήμερα είναι μια κοινωνία που από κάθε άποψη οδεύει προς την καταστροφή της’ μια κοινωνία ανίκανη να αυτοπεριοριστεί. Όμως μια πραγματικά ελεύθερη κοινωνία, μια κοινωνία αυτόνομη, πρέπει να ξέρει να αυτοπεριορίζεται.
Ο αυτοπεριορισμός ισοδυναμεί με απαγόρευση, θα υποστηρίξουν ορισμένοι. Όχι. Δεν εννοώ απαγόρευση με την έννοια της καταστολής. Εννοώ, να ξέρουμε ότι υπάρχουν πράγματα που δεν πρέπει να τα επιθυμούμε ή που δεν πρέπει να τα κάνουμε.
Παράδειγμα, το περιβάλλον. Καταστρέφουμε τον πλανήτη, στον οποίο ζούμε. Σκέφτομαι τα θαύματα: το Αιγαίο Πέλαγος, τις χιονισμένες οροσειρές, την «όψη» του Ειρηνικού ωκεανού από μια γωνιά της Αυστραλίας, το Μπαλί, τις Ινδίες, την επαρχία της Γαλλίας που την ερημώνουμε. Όσα θαύματα, τόσες καταστροφές. Καταστρέφουμε τον πλανήτη, ενώ θα έπρεπε να είμαστε οι κηπουροί του. Θα έπρεπε να τον θεραπεύουμε, δηλαδή να τον καλλιεργούμε και να τον φροντίζουμε έτσι όπως είναι. Μια τέτοια δραστηριότητα θα έπρεπε να αποτελεί βάση και προσανατολισμό της ζωής μας. Αλλά αυτή είναι πολύ δύσκολη αποστολή.
Προφανώς όμως όλα τα παραπάνω δεν έχουν σχέση ούτε με το σημερινό σύστημα, ούτε με το σημερινό κυρίαρχο φαντασιακό. Το φαντασιακό της εποχής μας είναι το φαντασιακό της απεριόριστης επέκτασης και της συσσώρευσης άχρηστων πραγμάτων… Δηλαδή; Δηλαδή, μια τηλεόραση σε κάθε δωμάτιο, ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής σε κάθε δωμάτιο και ούτω καθεξής. Σ’ αυτό το φαντασιακό στηρίζεται το σύστημα. Και είναι αυτό ακριβώς που πρέπει να καταστραφεί.
Τι θα μπορούσε λοιπόν να προτείνει κανείς για τη σημερινή κατάσταση, δεδομένου ότι είναι πολύ εύκολο να παρασυρθούμε, να αφεθούμε; (Ως γνωστόν, ο άνθρωπος είναι ζώον οκνηρόν.) θα καταφύγω και πάλι στους αρχαίους. Υπάρχει μια υπέροχη φράση του Θουκυδίδη: “πρέπει να δικλέξουμε ανάμεσα στην οκνηρία και την ελευθερία»! Αλλά και ο Περικλής, εάν δεν κάνω λάθος, έλεγε στους Αθηναίους: «εάν θέλετε να είστε ελεύθεροι, πρέπει να εργάζεστε»!
Η ελευθερία είναι δραστηριότητα. Μια δραστηριότητα, η οποία ξέρει τα όρια της, ξέρει να αυτοπεριορίζεται. Η ελευθερία γνωρίζει ότι όλα μπορεί να τα κάνει, αλλά επίσης γνωρίζει ότι δεν πρέπει να τα κάνει όλα. Αυτό είναι, για μένα, το μεγάλο πρόβλημα της δημοκρατίας και του ατομικισμού.

Δευτέρα, 3 Ιουλίου 2017

Τόμος διηγημάτων Ε΄ Διαγωνισμού


Τόμος διηγημάτων

Φίλες και φίλοι βιβλιόφιλοι,
Ο υπό έκδοση τόμος με τα διηγήματα του Ε΄ Διαγωνισμού ολοκληρώνεται σύντομα και θα οδεύσει προς το τυπογραφείο. Η τιμή του καθορίστηκε στα 6 Ευρώ, στα οποία θα προστεθούν τα έξοδα αποστολής, εφ' όσον θα τον παραλάβουν ταχυδρομικώς.
Παρακαλούμε να μας γνωρίσετε, το συντομότερο δυνατό, τον ακριβή αριθμό αντιτύπων (τουλάχιστον 2) που θα χρειαστείτε ώστε να παραγγείλουμε τον ανάλογο αριθμό. Αρκετοί μας έχουν ήδη ενημερώσει και αναμένουμε και τις υπόλοιπες παραγγελίες.
Επίσης θα επιθυμούσαμε να μας ενημερώσετε εάν θα παρευρεθείτε στις εκδηλώσεις για την τελετή βράβευσης που συμπίπτει φέτος με τα 10χρονα από την ίδρυση του Συλλόγου. Θα προσπαθήσουμε να έρθουμε σε επικοινωνία με ΟΛΕΣ/ΟΛΟΥΣ που έχουν συμμετάσχει στους Διαγωνισμούς.
Οι εκδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν το Σαββατοκύριακο 2-3 Σεπτεμβρίου 2017 και περιλαμβάνουν:
Σάββατο 2/9 ώρα 7.30 μμ Θεατρικό μονόπρακτο με θέμα το βιβλίο. Θα ακολουθήσει αμέσως μετά η Ημερίδα Νέων Συγγραφέων (δηλώστε συμμετοχή).
Κυριακή 3/9 ώρα 11.30 πμ Ομιλία της Δημάρχου Ακανθούς (κατεχόμενα Κύπρου) κας Ελ. Χατζημιχαήλ (Α΄ Βραβείο) και θα ακολουθήσει η τελετή απονομής των διακρίσεων.
Θα υπάρχει και Έκθεση φωτογραφιών από τα κατεχόμενα για την οποία θα ενημερώσουμε σύντομα.
Τέλος, όσες/όσοι έστειλαν φωτ. κάτω από 200kb θα πρέπει να μας στείλουν σε μεγαλύτερη ανάλυση ώστε να μη υπάρξει πρόβλημα, μια και θα εκτυπωθούν ως ασπρόμαυρες.

ΠΡΟΣΟΧΗ: Το μαίηλ θα έχει αλλάξει τους επόμενους δύο μήνες και καλόν είναι η επικοινωνία μας πλέον να γίνεται με το νέο: antioch1@windtools.gr
Το τηλ. 6970 995041 εξακολουθεί να ισχύει.
Καλές διακοπές!


Παρασκευή, 23 Ιουνίου 2017

Ξενιτεμένοι Μακεδόνες Έλληνες (4)


Ξενιτεμένοι Μακεδόνες Έλληνες (4)


Όπως έχουμε ξαναγράψει, είναι γεγονός ότι οι ξενιτεμένοι πονάνε και στεναχωριούνται για τα προβλήματα της Πατρίδας πολύ περισσότερο από εμάς που ζούμε εδώ. 
Η Ασημίνα Παραδεισά από τα Βραστά Χαλκιδικής ζει και εργάζεται δεκαετίες τώρα στο Βούππερταλ της Γερμανίας. Ασχολείται όμως και με το γράψιμο και δραστηριοποιείται στα πολιτιστικά με κάθε ευκαιρία. Συμμετέχει ανελλιπώς στον Λογοτεχνικό Διαγωνισμό του Συλλόγου μας με διηγήματα και συχνά μας στέλνει τις σκέψεις της και τους προβληματισμούς της για όσα συμβαίνουν στην Ελλάδα, ορισμένες φορές έμμετρα, όπως αυτήν την φορά. 


Παρασκευή, 9 Ιουνίου 2017

Νέα βιβλία



Χριστίνα Ρούσσου
"Στα πέρατα της αντοχής"

Σελίδες: 464
Ημερομηνία έκδοσης: 08/06/2017


Λίγα λόγια για το βιβλίο

Λίγο πριν το ξεκίνημα του 20ού αιώνα τα αδέρφια Μακρή, ο Αχιλλέας και ο Νίκος, από τη Νάουσα της τουρκοκρατούμενης ακόμα Μακεδονίας, φτάνουν στα πέρατα του κόσμου, στην Αμερική, κυνηγώντας μια καλύτερη ζωή. Στο ταξίδι τους θα συναντήσουν τον Αντώνη - εκείνος κατάγεται από την Έδεσσα, και θέλει να συνεχίσει τις σπουδές του στην Αμερική. Τα χρόνια θα περάσουν, οι πορείες τους θα συγκλίνουν συχνά και η φιλία τους θα είναι η μόνη σταθερά στο περιπετειώδες διάβα τους. Από τη Νέα Υόρκη στην Αθήνα, τη Μακεδονία και τη Ζάκυνθο, και αποκεί στην κοιλάδα του γαλλικού Λίγηρα, τα πρόσωπα θα πληθαίνουν και θα μπλέκονται σαν ιστός. Όταν πια η τρικυμία του Δευτέρου Παγκόσμιου Πολέμου θα κοπάσει, ένα μυστικό θα τους φέρει αντιμέτωπους με το παρελθόν ξανά. Και τότε οι αντοχές τους θα φτάσουν στα όρια.


Κυριακή, 28 Μαΐου 2017

Με αφορμή την επέτειο της ποντιακής γενοκτονίας


Μια εκδήλωση που θα μείνει αξέχαστη

Πραγματοποιήθηκε χθες το μεσημέρι 28 Μαΐου 2017 στην αίθουσα του παλιού Παρθεναγωγείου η παρουσίαση του βιβλίου που επιμελήθηκαν η Ροζαλία Γαβριηλίδου και ο Θεοφάνης Μαλκίδης στηριγμένο στις προσωπικές σημειώσεις του αείμνηστου Παύλου Τσαουσίδη, από τις σημαντικές μορφές της αντίστασης των Ελλήνων του Πόντου στην τουρκική θηριωδία. Ο τίτλος του βιβλίου: "Η βιογραφία του οπλαρχηγού του Πόντου Παύλου Τσαουσίδη".
Η εκδήλωση είχε τα πάντα! Ποίηση, Μουσική, Ομιλίες, Χορό.



Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο Δήμαρχος της Έδεσσας κ. Δημ. Γιάννου, ο πρωτοπρεσβύτερος Βασίλειος Τσουφλίδης από την Κρύα Βρύση, η κα Δέσποινα Στεφανίδου, μέλη των ΔΣ Συλλόγων της Έδεσσας, Σκύδρας και άλλων περιοχών, απόγονοι του Π. Τσαουσίδη και πλήθος κόσμου που γέμισε ασφυκτικά την αίθουσα. 


Την εκδήλωση συντόνισε ο Πρόεδρος του Συλλόγου Δημήτρης Ευαγγελίδης, ο οποίος επισήμανε ότι "...με την σημερινή εκδήλωση που γίνεται με αφορμή την θλιβερή επέτειο της γενοκτονίας του ποντιακού ελληνισμού, πιστεύω κλείνει με τον καλύτερο τρόπο η φετινή ιδιαίτερα πλούσια περίοδος δραστηριοτήτων του Συλλόγου Φθινόπωρο-Χειμώνας-Άνοιξη 2016/2017..."




Τρίτη, 9 Μαΐου 2017

Μια σπουδαία και διδακτική εκδήλωση....




Ήταν μια εξαιρετικά πετυχημένη εκδήλωση από κάθε πλευρά. Δύο σημαντικοί ομιλητές (ο Δικηγόρος, αρθρογράφος, συγγραφέας και ιστοριοδίφης Σάκης Μουμτζής και ο Καθηγητής του ΠΑ.ΜΑΚ. Νίκος Μαραντζίδης), ένα πάντα επίκαιρο θέμα (ο Εμφύλιος), το υψηλό επίπεδο των συμμετεχουσών και συμμετεχόντων, το υπέροχο φυσικό περιβάλλον, ο επιβλητικός αύλειος χώρος του παλιού Παρθεναγωγείου (1877) και δίπλα ο μεσαιωνικός ναός (14ος αιώνας) της παλιάς Μητρόπολης. 
Όλα αυτά στην παρουσίαση που οργάνωσε ο Πολιτιστικός Σύλλογος "Βιβλιόφιλοι" του βιβλίου των Καλύβα-Μαραντζίδη "Εμφύλια πάθη" στην Έδεσσα, χθες το απόγευμα 8 Μαΐου 2017
Παρόντες ο πρώην Υπουργός Γιώργος Πασχαλίδης, ο Δήμαρχος της πόλης Δημήτρης Γιάννου, ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Φίλιππος Γκιούρος και δεκάδες άλλοι εκλεκτοί συμπολίτες, που παρακολούθησαν με αμείωτη προσοχή τα όσα αναφέρθηκαν.
Οι πολύ εύστοχες ερωταπαντήσεις, μετά το πέρας των ομιλιών,  ολοκλήρωσαν μια πραγματικά σπουδαία και διδακτική εκδήλωση.





Παρασκευή, 28 Απριλίου 2017

Νέα βιβλία


Ένα βιβλίο που έγινε πραγματικότητα με την σκληρή δουλειά της Ροζαλίας Γαβριηλίδου και του Φάνη Μαλκίδη. Το περιμένουμε με ανυπομονησία...
ΔΕΕ

Ένα σημαντικό βιβλίο 
ιστορικής μνήμης

Ένα πανέμορφο ταξίδι στο χρόνο και στην ιστορία, που μου χάρισε στιγμές συγκίνησης, απέκτησε φυσική υπόσταση! Νοιώθω περήφανη για το όνειρο που έγινε πραγματικότητα...
Με την βοήθεια σημαντικών ανθρώπων η ιστορία του Αντάρτη του Πόντου (και παράλληλα πολλών άλλων) μπορεί να γίνει γνωστή σε όλους και να αποτελέσει πηγή άντλησης σημαντικών ιστορικών στοιχείων. 
Τον Πρόλογο και το επίμετρο υπογράφει η Ροζαλία Γαβριηλίδου, ενώ η εισαγωγή του βιβλίου είναι του Θεοφάνη Μαλκίδη, δ/κτορα του Πανεπιστημίου της Θράκης τον οποίο και ευχαριστώ ιδιαίτερα γι αυτό και για τη βοήθειά του σ' αυτήν την προσπάθεια! 

Το βιβλίο θα κάνει την παρθενική του εμφάνιση στην πρώτη παρουσίασή του στις 28 Μαΐου, που διοργανώνει ο σύλλογος "Βιβλιοφιλων Έδεσσας".

Ροζαλία Γαβριηλίδου


Τρίτη, 25 Απριλίου 2017

Ποιητικός διαγωνισμός

Ποιητικός διαγωνισμός 
από το Πολιτιστικό Σωματείο 
«Οι κορυφαίοι»


Το Πολιτιστικό Σωματείο «ΟΙ ΚΟΡΥΦΑΙΟΙ» ανακοινώνει ότι προκηρύσσει τον πρώτο πανελλήνιο διαγωνισμό για νέους έως 25 ετών, για το έτος 2017.
                                         Προθεσμία υποβολής έως 31 Οκτωβρίου 2017.

Οι υποψήφιοι καλούνται να δηλώσουν συμμετοχή μ’ ένα ποίημα τους μέχρι 80 στίχους σε τρία φωτοτυπημένα αντίτυπα σε ηλεκτρονική μορφή. Τα ποιήματα να σταλούν ταχυδρομικά με απλή επιστολή, όχι συστημένη στη διεύθυνση του Σωματείου, Δεληλάμπρου 36 Βύρωνας, 16232, Αθήνα.

Το ποίημα να σταλεί με ψευδώνυμο, ενώ τα πραγματικά στοιχεία του διαγωνιζόμενου ποιητή (ονοματεπώνυμο-ηλικία-επάγγελμα-ταχυδρομική διεύθυνση-τηλέφωνο-σταθερό και κινητό) θα εμπεριέχονται σε σφραγισμένο εσώκλειστο φάκελο.

1ο Βραβείο: Διαμονή για 3 μέρες, 2 νύχτες για 2 άτομα στο ξενοδοχείο Periscope (με πρωινό) που βρίσκεται σε κεντρική τοποθεσία, στην καρδιά του Κολωνακίου.
2ο Βραβείο: Συλλεκτικό βιβλίο
3ο Βραβείο: Πίνακας ζωγραφικής

Οι διακριθέντες θα ειδοποιηθούν έγκαιρα για την τελετή βράβευσης.

Για τυχόν περισσότερες πληροφορίες καλέστε στο τηλέφωνο 6945 29 26 50 (κ. Γιώργος Σταυράκης) Δευτέρα-Παρασκευή 10:00 π.μ έως 12:00 π.μ
E-mail: 
oikorufaioi@gmail.com

Για το Δ.Σ.

                                                                  Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ                
                                                          Μαρία Χατζηνικολάου                                                                                                                                    Ο ΓΕΝ.ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
                                                               Γιώργος Σταυράκης      

Σάββατο, 22 Απριλίου 2017

Το βιβλίο στο Βυζάντιο

Τετραευάγγελο 12ος αιώνας

Το βιβλίο στο Βυζάντιο

Στο Βυζάντιο συναντούμε δύο τύπους βιβλίων : το ειλητάριο ή ειλητό και τον κώδικα.
Το ειλητάριο ήταν γνωστό από τους αρχαίους Έλληνες και Ρωμαίους, οι οποίοι το κατασκεύαζαν από πάπυρο και το ονόμαζαν κύλινδρο. Το ειλητάριο στη Βυζαντινή εποχή ήταν από ορθογώνιο κομμάτι παπύρου, περγαμηνής ή χαρτιού το οποίο τυλιγόταν γύρω από έναν άξονα σε κάθετη ή σπανιότερα σε οριζόντια διεύθυνση. Ο αναγνώστης όταν διάβαζε το κείμενο ξετύλιγε λίγο λίγο με το αριστερό χέρι και το ξανατύλιγε με το δεξί. Από τα ρήματα ειλείν και ανελίσσειν που δηλώνουν ακριβώς αυτή την κίνηση, ο τύπος αυτός του βιβλίου ονομάστηκε ειλητάριο ή ειλητό.


Στα ειλητάρια οι Βυζαντινοί έγραφαν σύντομα κείμενα, όπως λειτουργίες των Πατέρων αλλά κυρίως διοικητικά έγγραφα και γράμματα. Για να εξασφαλιστεί το απόρρητο της αλληλογραφίας έκλειναν το ειλητό με βουλοκέρι που έφερνε τη σφραγίδα του αποστολέα.

Τα αυτοκρατορικά έγγραφα τα έκλειναν με χρυσή σφραγίδα και ονομάζονταν χρυσόβουλα. Το χρυσόβουλο του Ανδρόνικου Β΄ Παλαιολόγου (1301 μ.Χ) που φυλάσσεται στο Βυζαντινό Μουσείο, περιέχει προνόμια που έδωσε ο αυτοκράτορας στην Μονεμβασιά. Χρυσόβουλα επίσης υπάρχουν στις βιβλιοθήκες του Αγίου Όρους, της Μονής της Πάτμου και του Βατικανού. 

Δέσιμο τετραδίων σε τόμο
Δέσιμο τετραδίων σε τόμο
Tο ειλητάριο δεν ήταν κατάλληλο για τη συγγραφή μεγάλων και πολλών κειμένων γι αυτό το λόγο από τον 3ο αι. μ. Χ. και έπειτα οι Βυζαντινοί κατασκεύασαν ένα δεύτερο τύπο βιβλίου, τον κώδικα στον οποίο έγραφαν μεγάλα κυρίως κείμενα, όπως η Βίβλος. Χρησιμοποίησαν το φτερό χήνας από τον 4ο αιώνα μ.Χ. και μετά. Το 331 μ.Χ. ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ανέθεσε στον Ευσέβιο Καισαρείας να του προμηθεύσει 50 περγαμηνούς κώδικες που περιείχαν την Αγία Γραφή για τις εκκλησίες της νέας πρωτεύουσας. Πολλές φορές κείμενα παπύρου αντιγράφονταν σε περγαμηνή για να σωθούν από την καταστροφή, αφού ο πάπυρος ήταν και ευπαθής και δύσχρηστος. Ο κώδικας, πρόδρομος του σημερινού τετραδίου, αποτελείται από μεγάλα κομμάτια χαρτιού ή περγαμηνής, διπλωμένα δύο φορές στα δύο. Στο τέλος όλα τα κομμάτια δένονταν σε τόμο.

Οι πολυτελείς κώδικες που προορίζονταν για τον αυτοκράτορα και τους πλούσιους αξιωματούχους ήταν περίτεχνα διακοσμημένες με πολύτιμες πέτρες, χρυσό, μαργαριτάρια και σμάλτο.

***

Χρυσόβουλο Ανδρόνικου Β' Παλιολόγου, 1301. Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών
Χρυσόβουλο Ανδρόνικου Β’ Παλιολόγου, 1301. Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών
Το βιβλίο δεν ήταν απλώς χειροποίητο, ήταν προϊόν κοπιώδους χειρωνακτικής εργασίας. Κόστιζε στους βιβλιόφιλους να το αποκτήσουν και, αν τύχαινε να φθαρεί, δύσκολα το αντικαθιστούσαν. Η προστασία του ήταν πρώτο μέλημα. Από αυτή την πρακτική ανάγκη γεννήθηκε το επάγγελμα του «βιβλιοαμφιάστη», με δικά μας λόγια του βιβλιοδέτη, που εξελίχθηκε στην τέχνη της βιβλιοδεσίας.

Είναι μειωτικό να χαρακτηρίσει κανείς με τον τρέχοντα όρο «εξώφυλλα» τα προϊόντα της βυζαντινής και μεταβυζαντινής βιβλιοδεσίας από τον 11ο ως τον 19ο αιώνα. Δύο ξύλινες ορθογώνιες πλάκες αγκαλιάζουν προστατευτικά χειρόγραφες σελίδες από πάπυρο ή περγαμηνή, βγαλμένες από τα χέρια ειδικευμένων μοναχών ή επαγγελματιών αντιγραφέων από ιδιωτικά καλλιγραφεία σε όλη τη βυζαντινή επικράτεια.

Ντύνονται με βελούδο, μετάξι και πορφύρα. Επενδύονται με χρυσό και ασήμι. Κοσμούνται με πολύτιμους λίθους, με ελεφαντοστό και παραστάσεις από σμάλτο. Φτερωτοί δράκοι, γρύπες, δικέφαλοι αετοί, τρίτωνες, κρίνα και άνθινες μπορντούρες, ανάγλυφα αποτυπωμένα, διακοσμούν δερμάτινα καλύμματα. «Κλείστρα», περίτεχνα μεταλλικά ελάσματα, συγκρατούν τα δύο μέρη του καλύμματος προστατεύοντας την ευαίσθητη περγαμηνή από τις αλλαγές της θερμοκρασίας και την υγρασία. «Γόμφοι», διακοσμητικά μεταλλικά καρφιά, σε σχήμα άνθους, κουμπιού ή αμυγδάλου, στις τέσσερις γωνίες κάθε πλευράς προφυλάσσουν τη βαρύτιμη διακόσμηση από την τριβή στο ράφι και τη φθορά.

Φύλλο πορφυρού τετραευάγγελου (Κώδικας 6ου αιώνα). Το φύλλο περιέχει το κατά Ματθαίον 14. 22-31. Το σπάραγμα ανήκει στον πορφυρό κώδικα Ν, που σήμερα βρίσκεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Αγίας Πετρούπολης. (Grec. 537 ) Οι λίγοι πορφυροί κώδικες που σώζονται έως σήμερα χρονολογούνται τον 6ο αι. και περιέχουν βιβλία της Αγίας Γραφής. Το κείμενο είναι γραμμένο με αργυρό και χρυσό χρώμα σε σελίδες βαμμένες με πορφυρό χρώμα. Ως εξαιρετικά πολυτελείς κώδικες, πιθανόν να προορίζονταν για βιβλιόφιλους του αυτοκρατορικού περιβάλλοντος. Πιστό αντίγραφο του φύλλου χειρογράφου  εκτίθεται σήμερα στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο
Φύλλο πορφυρού τετραευάγγελου (Κώδικας 6ου αιώνα). Το φύλλο περιέχει το κατά Ματθαίον 14. 22-31. Το σπάραγμα ανήκει στον πορφυρό κώδικα Ν, που σήμερα βρίσκεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Αγίας Πετρούπολης. (Grec. 537 ). Οι λίγοι πορφυροί κώδικες που σώζονται έως σήμερα χρονολογούνται τον 6ο αι. και περιέχουν βιβλία της Αγίας Γραφής. Το κείμενο είναι γραμμένο με αργυρό και χρυσό χρώμα σε σελίδες βαμμένες με πορφυρό χρώμα. Ως εξαιρετικά πολυτελείς κώδικες, πιθανόν να προορίζονταν για βιβλιόφιλους του αυτοκρατορικού περιβάλλοντος. Πιστό αντίγραφο του φύλλου χειρογράφου εκτίθεται σήμερα στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο

Αντικείμενα τέχνης που μαρτυρούν τις εξελίξεις στην τέχνη κάθε εποχής, οι «σταχώσεις», οι βιβλιοδεσίες των Βυζαντινών, αποτελούν επίσης «πηγή για την ιστορία, την πολιτική, την οικονομία και τα πνευματικά ρεύματα κάθε εποχής». «Οι πολυτελείς σταχώσεις της μέσης βυζαντινής εποχής, τις οποίες συναντούμε κυρίως σε ευαγγελιστάρια και λειτουργικά κείμενα, αρκετά εκ των οποίων ήταν διπλωματικά δώρα, λειτουργούσαν ως επίδειξη πλούτου και επιβεβαίωση του κύρους της Εκκλησίας και της αυτοκρατορικής αυλής που είχαν παραγγείλει την κατασκευή τους. Οι παραστάσεις που τις διακοσμούν απεικονίζουν, εκτός από τη Σταύρωση, την Ανάσταση και άλλα θρησκευτικά θέματα, και ζητήματα που απασχόλησαν τη βυζαντινή κοινωνία, όπως η εικονομαχία».

Τα κοινά χαρακτηριστικά μορφής βιβλίων ανά χρονικές περιόδους, μαρτυρούν ότι οι βιβλιοδέτες ακολουθούσαν τις αισθητικές τάσεις των εποχών τους και αυτό συνεχίζεται μέσα τους αιώνες. Σημειωτέον ότι στον ελλαδικό χώρο, το χαρτί έφτασε τον 11ο αιώνα επί Ειρήνης Κομνηνής, ενώ το παλαιότερο βυζαντινό έγγραφο από χαρτί, θεωρείται το χρυσόβουλο του Κωνσταντίνου Μονομάχου για την Μονή Μεγίστης Λαύρας και χρονολογείται το 1052.

Ευαγγελιστάριο (Κώδικας 11ου αιώνα). Φέρει μεταγενέστερες προσθήκες σε χαρτί και περγαμηνή. Το πορτρέτο του ευαγγελιστή Λουκά, σε μονό φύλλο σκληρής περγαμηνής, χρονολογείται τον 13ο αιώνα και αποτελεί μεταγενέστερη προσθήκη στον κώδικα, μαρτυρία της συνεχούς χρήσης του ευαγγελισταρίου.
Ευαγγελιστάριο (Κώδικας 11ου αιώνα). Φέρει μεταγενέστερες προσθήκες σε χαρτί και περγαμηνή. Το πορτρέτο του ευαγγελιστή Λουκά, σε μονό φύλλο σκληρής περγαμηνής, χρονολογείται τον 13ο αιώνα και αποτελεί μεταγενέστερη προσθήκη στον κώδικα, μαρτυρία της συνεχούς χρήσης του ευαγγελισταρίου.

Δυτικοί και ανατολικοί λαοί ακολούθησαν τη βυζαντινή παράδοση των πολυτελών σταχώσεων. Κωνσταντινουπολίτες λόγιοι μετέφεραν, μετά την άλωση της Πόλης, τη βιβλιοδετική τεχνογνωσία στα νεόκοπα τυπογραφεία της Δύσης και στην ενετοκρατούμενη Κρήτη. «Οι δερματόδετες βιβλιοδεσίες των κρητικών εργαστηρίων με την πυκνή διακόσμηση με έγκαυστα σχέδια ταξιδεύουν ως τη βιβλιοθήκη του Καρδινάλιου Βησσαρίωνα και σε άλλες φημισμένες βιβλιοθήκες».

«Αργότερα, στη διάρκεια των πρώτων αιώνων της οθωμανικής κυριαρχίας, η βιβλιοδεσία ατονεί, γεγονός που μαρτυρεί την ένδεια των Ελλήνων αλλά και την έλλειψη σκοπού και διάθεσης. Οι λιγοστοί βιβλιοδέτες εργάζονται σε μοναστήρια, συντηρώντας παλαιά βιβλία ακολουθώντας τη βυζαντινή τεχνική, ενώ η βιβλιοδεσία των χρόνων της Επανάστασης ακολουθεί κατά κανόνα δυτικά πρότυπα, από τα οποία εμπνέονται εκείνη την εποχή οι Έλληνες ενθεγέρτες διανοούμενοι».

Πηγές


Βυζαντινών Ιστορικά : Τα βιβλία στο Βυζάντιο
Βυζαντινό Μουσείο: Η τέχνη της Βιβλιοδεσίας
Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο : Συλλογή Χειρόγραφων Κωδίκων και Εγγράφων
Η βιβλιοδεσία από το Βυζάντιο ως τη σύγχρονη εποχή




Σάββατο, 15 Απριλίου 2017

Ευχές



Χρόνια πολλά στα μέλη 
και στους φίλους του Συλλόγου!
Υγεία, Δημιουργικότητα 
και πολλά βιβλία! 

Παρασκευή, 14 Απριλίου 2017

Πασχαλινό διήγημα


ΤΑ ΚΟΚΚΙΝΑ ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ

Του Τρύφωνα Ούρδα

Η όμορφη Βαούλα μου! Έτσι αποκαλούσε την κόρη της από τότε που τη γέννησε, η μάνα της η κυρα- Στεργιανή. Έτσι επίσης τη φώναζαν όλοι στη γειτονιά που έμενε αλλά και οι άλλοι οι χωριανοί της, όταν την έβλεπαν να περνάει από την πλατεία και τους δρόμους του χωριού.

Και εδώ που τα λέμε τα λόγια δεν είχαν καμιά υπερβολή. Η Βαούλα ήταν ένα γλυκό, κατάξανθο κοριτσάκι, τώρα μόλις που πάτησε τα επτά του χρόνια, πάντοτε απάνω του περιποιημένο και καθαρό, σημάδι πως η μάνα του αφιέρωνε αρκετό χρόνο για να το διατηρεί έτσι, σαν να είναι μια κουκλίτσα.

Με τις ωραίες μπουκλίτσες στους κροτάφους και τα κοτσιδάκια στο κεφάλι του, την κόκκινη κορδέλα περασμένη τις περισσότερες φορές στα μαλλιά του, τα μπλε αμυγδαλωτά μάτια και τα ροζ μαγουλάκια, λες και έβαλες επάνω τους εκείνο το «ρουζ» των μεγάλων κοριτσιών και με το φυσικό χαμόγελο στα κερασένια χειλάκια του, ήταν σαν να έβλεπες ότι είχες μπροστά σου έναν μικρό και πολύ όμορφο άγγελο που κατέβηκε από τον ουρανό.

Αλλά δεν ήταν μονάχα αυτά τα εξωτερικά χαρίσματα που ξεχώριζαν το μικρό κορίτσι. Είχε και άλλα που ανήκαν στον εσωτερικό του κόσμο! 

Ήταν λοιπόν και ένα πανέξυπνο και καλοσυνάτο πλάσμα με μια πολύ ευαίσθητη καρδούλα στο στήθος του. Κάθε που σε κοίταζε με εκείνο το αθώο παιδικό βλέμμα, καταλάβαινες πως ήθελε να σ’ αγκαλιάσει και να σε κάνει δικό της με την πηγαία αγάπη της. Μέσα στην αγκαλίτσα της, ήθελε να χτυπήσει ανθρώπινα και η δική σου καρδιά και μαζί της να ξεχάσεις οτιδήποτε σε βαραίνει. Ήταν ένα παράδειγμα πολύ καλού παιδιού στη μικρή κοινωνία του χωριού και αυτό σίγουρα θα το ένοιωθες αν έπιανες κουβεντούλα μαζί του. Σίγουρα θα διαπίστωνες τα προτερήματα και τις αρετές του!

Όμως όσο κι αν η φύση προίκισε τη Βαούλα με πολλά, πάρα πολλά από τα καλά της, «εν τούτοις» δεν της τα έδωσε όλα. Άγνωστο γιατί δεν της επέτρεψε να περπατήσει! Δεν μπορούσε μόνη της να κινείται, όπως όλα τα παιδιά της ηλικίας της, αλλά κάθε κίνηση της έπρεπε να γίνεται με την ίδια καθισμένη πάνω σε καροτσάκι και φυσικά πάντοτε με τη βοήθεια άλλου ανθρώπου.

Αγνό, καθαρό σωματάκι με μια ψυχή μέσα του άσπρη, κάτασπρη σαν το χιόνι, ανεβασμένο σε δυο ρόδες για να πάει από εδώ ως εκεί, να μεταβεί στο σχολείο, να πεταχτεί μέχρι τα συνομήλικα ξαδέρφια της, να κάνει μια βόλτα στο πάρκο και να παίξει με τους φίλους της. Και ύστερα όταν βρίσκεται εκεί, πώς να κάνει ότι κάνουν τα άλλα παιδιά; Πως να παίξει και να χαρεί με τον τρόπο που αυτά παίζουν και χαίρονται, τρέχοντας και ξεφαντώνοντας, όπως γίνεται συνήθως με τα παιδιά, ας πούμε στα διαλείμματα του σχολείου και μέσα στα σοκάκια και τις γειτονιές του χωριού; Ήταν ένα παράπονο που το κορίτσι έκρυβε βαθειά μέσα του, μα το έβγαζε σπάνια έξω από την ψυχούλα του, παρά τα λίγα χρόνια της ηλικίας του!

Ποιος όμως είναι άξιος και μπορεί να κρίνει τον Θεό και το θέλημά Του; Κανένας! Γι αυτό και η μικρή έκανε υπομονή και δεν το έβαζε κάτω. Χαιρόταν μ’ αυτά που είχε και μ’ αυτά που μπορούσε να κάνει. Χαμογελούσε όταν και τα άλλα παιδάκια της παρέας της γελούσαν, όταν τα έβλεπε να κάνουν τρέλες και αστεία ή όταν έκαναν ζαβολιές. Απολάμβανε τα παραμύθια και τα ωραία τραγούδια που τους μάθαινε η δασκάλα, δεν χόρταινε να βλέπει τον ήλιο να βγαίνει λαμπρός πίσω από το βουνό τους, το Μανιούσι και περισσότερο ποιά θα μπορούσε να ήταν γι αυτή η μεγαλύτερη ευχαρίστηση, απ’ αυτή που ένοιωθε όταν βρισκόταν στην αγκαλιά της μάνας της, κάθε βράδυ όταν τη νανούριζε στον ύπνο της και της χάιδευε τα χεράκια και τα μάγουλα, βάλσαμο σε ό,τι συννέφιαζε το παιδικό της βλέμμα;

Για όλα λοιπόν αυτά, στην προσευχή που κάνανε μαζί τα βράδια, δόξαζαν και με πολύ πίστη, ευχαριστούσαν τον Θεό για όλα αυτά που τους έδινε και για όλα εκείνα που τον παρακαλούσαν να έχουν με τη Χάρη του.

Απρίλης μήνας και στο χωριό όλοι ετοιμάζονται να γιορτάσουν το Πάσχα. Άσπρισαν και μοσχοβόλησαν οι γειτονιές, από τον ασβέστη στους τοίχους των σπιτιών, από τα κρίνα και τα ζουμπούλια που άνθιζαν μέσα στους κήπους και στις γλάστρες και μέσα στις αυλές. Έξω, στο «ακριβό» μετά τον χειμώνα φως του ήλιου, οι χωριανοί άπλωσαν πάνω στα σύρματα, τις κουβέρτες και τα ρούχα τους για να στεγνώσουν, όλα πλυμένα με τα χέρια τους μέσα στα σκαφίδια και στα πλυσταριά, καθαρά πεντακάθαρα, έτσι ώστε να τα έχουν έτοιμα για τη Μεγάλη Γιορτή. Κάποιοι βέβαια με «βαρύτερο» πορτοφόλι, πήγανε στα μαγαζιά και αγόρασαν καινούργια!

Τελικά όλος ο κόσμος σε μια ευχάριστη αναστάτωση, αναμένοντας από μέρα σε μέρα, από ώρα σε ώρα να ακούσουν το «Χριστός Ανέστη» και μαζί με τον αναστημένο Χριστό να αναστηθεί και να λαμπρυνθεί η καρδιά όλων των ανθρώπων. Και το Πάσχα δεν ήταν μακριά. Κούτσα-κούτσα με «το γαιδουράκι» έφτανε..! 

Αλλά να! Μεγάλη Εβδομάδα και Μεγάλη Πέμπτη σήμερα! Κόκκινη Πέμπτη τη λένε στο χωριό, γιατί τη μέρα αυτή, όλοι στα σπίτια τους βάφουνε τα κόκκινα αυγά που θα τσουγκρίσουν στην Ανάσταση.

Κόκκινη Πέμπτη λοιπόν και μαζί το μεγάλο παζάρι στην πόλη της Νιγρίτας, άρχισε από πολύ νωρίς τα ξημερώματα. Πολλοί χωριανοί θα πάνε σήμερα σ’ αυτό για να ψωνίσουν. Ο καθένας ό,τι χρειάζεται για να γιορτάσει το Πάσχα. Μα πιο πολύ τη μέρα αυτή θα χαρούνε τα παιδιά. Ξέρουν ότι «κάτι» θα τα πάρουν οι γονείς τους. Από ρούχα μέχρι παιχνίδια… 

Η Βαούλα, ξεκίνησε και αυτή από νωρίς το πρωί με τους γονείς της για το παζάρι. Έβαλε κάποια από τα καλά της τα ρούχα, φόρεσε και την κόκκινη κορδέλα στα μαλλιά της για να ταιριάζει με τη μέρα και με τη «σούστα» και το άλογο, φτάσανε στην αγορά πριν ακόμα το μεσημέρι. Βιαστικά τράβηξαν για τα «σιργιά». Κόσμος εκεί πήγαινε κι ερχόταν φορτωμένος με ψώνια στα χέρια, άλλοι από αυτούς χαρούμενοι, άλλοι σκεφτικοί, άλλοι βιαστικοί να τελειώνουν με τις αγορές τους και άλλοι ήταν εκεί μονάχα για να βολτάρουν, χαιρετώντας γνωστούς και φίλους, δίνοντας και παίρνοντας ευχές για την Ανάσταση. Οι πραματευτάδες και αυτοί με τις φωνές τους, διαλαλούσαν την πραμάτεια για να τραβήξουν την προσοχή των πελατών τους και να την πουλήσουν, μετρώντας κάπου-κάπου στη χούφτα τους τα τάλιρα και τις δραχμούλες από τις εισπράξεις. Δεν μπορείς να πεις ατμόσφαιρα γιορτινή, πανηγυρική!

-Μάνα, γύρισε και είπε κάποια στιγμή μέσα στη βοή και στην οχλαγωγία η Βαούλα. Μανούλα κοίταξε εκείνο το κοριτσάκι, του πήρανε κόκκινα παπούτσια. Θέλω κι εγώ να μου πάρεις τέτοια, για να τα φορέσω όταν θα πάμε στην Εκκλησία το Πάσχα!

Στο άκουσμα της φωνούλας της κόρης, δάκρυα κύλισαν από τα μάτια της μάνας. Βγήκαν καυτά και έκαψαν όχι μόνο τα μάγουλα στο πρόσωπό της αλλά πιο πολύ τα σπλάχνα και την καρδιά της. Είναι αλήθεια πως αυτό δεν περίμενε! 

-«Παπούτσια» για το κορίτσι μου, το κοριτσάκι μου, σιγομουρμούρισε και ύστερα το επανέλαβε πολλές φορές από μέσα της. Ναι παπούτσια, όπως φοράνε και τα άλλα τα παιδάκια. Να τα φορέσει και η δικιά μου η γοργόνα και να πάει μ’ αυτά στη Λειτουργία. Ποιος ξέρει Θεέ μου… καμιά φορά γίνονται και θαύματα!

Σκούπισε γρήγορα με την παλάμη τα δάκρυα της και χαμογελώντας με παράπονο, τράβηξε με μια κίνηση το καρότσι με το κορίτσι πάνω του προς το μέρος του έμπορα, που πουλούσε τα παπούτσια και τα είχε εκτεθειμένα μαζί με άλλα ζευγάρια δίπλα στον πάγκο του. Πήρε στα χέρια της ένα από εκείνα που της έδειξε το κορίτσι και προσπάθησε να τα φορέσει στα μικρά και αδύναμα ποδαράκια του. Με την πρώτη ταίριαξαν απόλυτα και η μικρούλα χαρούμενη, άρχισε να τα κουνάει και να τα τινάζει, χορεύοντας και τραγουδώντας:

-Φοράω παπούτσια, φοράω παπούτσια!

Τόσο μεγάλη ήταν η χαρά που πήρε εκείνη την Πέμπτη στο παζάρι η Βαούλα, που της ερχότανε να πετάξει. Έχει και αυτή παπούτσια και τα πόδια της τώρα δεν είναι γυμνά, μόνο με τις άσπρες καλτσούλες πάνω τους, ούτε και σκεπασμένα με την κουβέρτα για να μην βλέπουν οι άλλοι το πρόβλημά τους. Τώρα τα πόδια της είναι κανονικά όπως είναι όλων των φίλων της στο χωριό και μπορεί να τα δείχνει παντού, όπου και αν πηγαίνει, χωρίς οι άλλοι να την κοιτάνε περίεργα.

Το απόγευμα, σαν η οικογένεια επέστρεψε στο χωριό, το σπίτι δεν είχε τόπο να χωρέσει τη Βαούλα. Δεν ήθελε σε καμιά περίπτωση να βγάλει τα παπούτσια από τα πόδια της! Τα φορούσε όλες τις ώρες. Στο τραπέζι που κάτσανε να φάνε, στο σαλόνι για να ξεκουραστούνε, ακόμα και στο κρεβατάκι που της έστρωσε το βράδυ η μάνα της για να κοιμηθεί!

Εκείνη λοιπόν τη νύχτα, έτσι την πήρε ο ύπνος. Με το φως αναμμένο να τα βλέπει στα πόδια της και με τα χεράκια της τα δυο να τα χαϊδεύει, ενώ το χαμόγελο να μη φεύγει από το άσπρο προσωπάκι της. Και όλη τη νύχτα κοιμάται και …ονειρεύεται! Και τι όνειρα γλυκά! Και τι θαύματα που γίνονται στα όνειρα!

Βλέπει φορώντας τα κόκκινα παπούτσια στα πόδια της, να τρέχει μαζί με τα άλλα παιδιά της γειτονιάς της, να παίζει μαζί τους τον κουτσό, τον κρυφτό και τον κυνηγητό, να πηγαίνει στο σχολειό φορτωμένη την τσάντα στην πλάτη της, να χορεύει και να ξεφαντώνει στην πλατεία και να γυρίζει στο σπίτι της ιδρωμένη από την κούραση. Πρωτόγνωρες, ξεχωριστές και πολύ ευχάριστες για την ίδια εμπειρίες και καταστάσεις, που δεν έζησε τα προηγούμενα χρόνια και ζει τώρα που φοράει παπούτσια.

Αλλά και τι παπούτσια! Κόκκινα παπούτσια! Το χρώμα όλων των κοριτσιών. Το χρώμα της χαράς, που τόσο πολύ αγαπάει και πάντα με αυτό ντύνει τις κουκλίτσες της όταν παίζει μαζί τους. Και πάντα το αυτό το χρώμα διαλέγει να έχουν οι κορδέλες στα μαλλιά τους.

Όμως… ας περπατήσει και ας τρέξει ακόμα λίγο με τα όμορφα παπουτσάκια της στους δρόμους. Στους δρόμους της χαράς, που απόψε άνοιξαν διάπλατα μπροστά της και δεν την αφήνουν στιγμή να ανασάνει. Ποιος ξέρει; Αύριο με το φως της μέρας όλα αυτά μπορεί να διαλυθούν, να γίνουν ψέματα και θα μπούνε για πάντα στο συρτάρι των αναμνήσεων. Και τότε η ωμή πραγματικότητα! Ένα φρέσκο κορμάκι πάνω σε δυο ρόδες, που όσο κι αν γυρίζουν δεν φέρνουν χαρά μέσα στην παιδική ψυχή της. Και περισσότερο! Δεν την φέρνουν όσο θα ήθελε τόσο κοντά στους άλλους ανθρώπους που έχουν «καλά» τα ποδαράκια τους! Αντίθετα μάλιστα! Τη στεναχωρούν και την γεμίζουν με νοσταλγία να ζήσει κι αυτή φυσιολογικά, όπως όλοι οι άλλοι οι συνομήλικοι γύρω της και όλοι όσοι κάνουν παρέα μαζί της.

Γι αυτό την αποψινή της χαρά και ευτυχία, θέλει να την μάθουν όλοι στο χωριό. Θέλει να τη φωνάξει να την ακούσουν οι «πάντες» και να γιορτάσουν μαζί της το γεγονός. Αυτές οι στιγμές είναι όλα τα χρόνια τώρα που περίμενε! Ο κρυφός και ο φανερός πόθος της! Να ζήσει ελεύθερη! Μακριά από τα άψυχα και τα κρύα σίδερα του καροτσιού της. Μακριά από τις «περιττές» και ίσως από «υποχρέωση» βοήθειες των συγγενών της, τα περίεργα βλέμματα και τα αισθήματα λύπης γι αυτή. Γιατί όσο μικρή κι αν είναι, καταλαβαίνει τις σκέψεις και τα συναισθήματα των άλλων, που την πληγώνουν και μαυρίζουν κάθε μέρα της ζωής της. Απόψε είναι η πιο ευτυχισμένη «μέρα» στη ζωή της και η ίδια ο πιο «ευτυχισμένος» άνθρωπος στον κόσμο!

Όμως …πόσο να κρατήσουν τα όνειρα! Η επόμενη μέρα, η «Μεγάλη Παρασκευή» την προσγειώνει στη ρουτίνα. Καροτσάκι και πάλι καροτσάκι! Αλλά δεν έχει σημασία. Φοράει παπούτσια και νοιώθει σίγουρη γι αυτά, αφού χτες όλο το βράδυ τα είχε στα ποδαράκια της και βάδιζε, έτρεχε όπου ήθελε. Τώρα… δεν μένει παρά να τα δείξει και στους φίλους της. Σ’ αυτούς που βλέπει κάθε μέρα να παίζουν στο ίδιο σημείο, κάτω από το μικρό βουναλάκι του χωριού, μέσα στα χώματα τις πέτρες και τα σάπια φύλλα των δένδρων…

Την μεγάλη αυτή επιθυμία του κοριτσιού η μάνα της την αντιλαμβάνεται και δεν της χαλάει το χατίρι. Την παίρνει πάνω στο καροτσάκι και με τα παπούτσια να «φαντάζουν» στα πόδια της, την πηγαίνει στον τόπο που παίζουν οι φίλοι της. Πιο μπροστά περνάνε μέσα από την πλατεία. Όλοι οι χωριανοί βλέπουν τα παπούτσια στα πόδια της. Της λένε πόσο όμορφα είναι κι αυτή τα καμαρώνει! Η ίδια όμως ανυπομονεί να τα δείξει και στα άλλα παιδάκια, τους φίλους της στο παιχνίδι. Άραγε τι θα πούνε μόλις τη δούνε σήμερα με αυτά τα καινούργια κόκκινα παπούτσια;

Όταν φτάνουν κάτω από το βουνό, η μάνα της όπως κάνει κάθε φορά, την αφήνει μόνη της εκεί και πετάγεται για λίγο δίπλα, στο σπίτι της αδερφής της. Όλα τα παιδιά του χωριού είναι μαζεμένα και παίζουν. Μα σαν βλέπουν τη Βαούλα, λες και την περίμεναν, τρέχουν κοντά της για να της μιλήσουν. Και τότε παρατηρούν έκπληκτα τα παπούτσια στα πόδια της! Περήφανο και το κορίτσι που έχει παπούτσια στα πόδια του, όπως έχουν και αυτά, αρχίζει να τα μιλάει για την αγορά τους από το παζάρι, για το πόσο όμορφα τα βλέπει με τα ματάκια της και για το πόσο θαυματουργά είναι αφού έχουν τη δύναμη και μπορούνε να την κάνουν κάποτε να περπατήσει. Για να τους πείσει μάλιστα σε αυτά που τους λέει, διηγείται και το βραδινό της όνειρο!

Έτσι, κάποιες από τις παιδικές ψυχούλες την ακούνε. Πιστεύουν στα λόγια της και σκέφτονται πως κάποτε θα τη δούνε μαζί τους να βαδίζει, να τρέχει και να παίζει. Μέσα στην παιδική αφέλεια και τη φαντασία όλα μπορούνε να πραγματοποιηθούν! Ακόμα και τα όνειρα εδώ, σε αυτές τις αμόλυντες υπάρξεις, όπου κι αν κτίζονται, μπορούνε να φτιάξουνε παλάτια με βασιλοπούλες και έχουν τη μαγεία να κάνουν όλους και όλα πάνω στη γη να χαίρονται. Άλλωστε έτσι δεν γίνεται και στα παραμύθια;

Όμως μερικά από τα παιδιά, τους φίλους της Βαούλας δεν σκέφτονται έτσι, με τον ίδιο τρόπο. Κάποια αμφισβητούν τις προσδοκίες, τους πόθους και τις νοσταλγίες της και θέλουν να γελάσουν με τα λόγια της. Γι αυτό περιπαιχτικά και «αλίμονο» χωρίς κακία της φωνάζουν:

-Σιγά μην περπατήσεις με αυτά τα παπούτσια..!

-Όχι, πετάγεται διαμαρτυρόμενο και πληγωμένο το κορίτσι. Θα περπατήσω..!

Και πριν καλά-καλά τελειώσει τα λόγια του, τα ίδια παιδιά ορμούνε επάνω της. Αρπάζουν τα παπούτσια από τα πόδια της και χωρίς να καταλαβαίνουν μέσα στο παιδικό μυαλό τους τι κάνουν, τα παίρνουν και τα μεταφέρουν πάνω στο βουνό και τα πετούν μέσα στα δένδρα του. Αμέσως ύστερα και πριν ακόμα να γίνουν αντιληπτά από τη μητέρα του κοριτσιού, που έσπευσε κοντά του από τις φωνές, εξαφανίσθηκαν στα σοκάκια του χωριού για να μην τα μαλώσει.

Η σκληρή αυτή συμπεριφορά των φίλων της Βαούλας, ήταν μαχαιριά στο στήθος της! Για πολύ καιρό την έκαναν να κλαίει απαρηγόρητη στην αγκαλιά της μάνας της! Νόμισε πως για δεύτερη φορά η τύχη της έκοψε τα ποδαράκια και την καταδίκασε να σέρνεται αιώνια πάνω στη γη, χωρίς ελπίδα πλέον να γίνει καλλίτερη η ζωής της!

Εκείνο λοιπόν το Πάσχα, η όμορφη νεράιδα της κυρα- Στεργιανής δεν φόρεσε τα παπούτσια για να γιορτάσει. Δεν χάρηκε τα «κόκκινα» παπούτσια, το μεράκι της, που δυο μέρες τώρα τη σεργιάνιζαν στον κόσμο και έδιναν ζωή στο ταλαιπωρημένο σωματάκι της. Γιατί όσο κι αν έψαξαν οι συγγενείς της να τα βρούνε ψηλά στο βουνό, εκεί που τα πέταξαν τα άλλα παιδιά, δεν τα βρήκαν. Η καταρρακτώδης βροχή που ακολούθησε λίγο μετά το γεγονός και οι χείμαρροι που σχηματίστηκαν και κατέβαιναν ορμητικά από το βουνό, τα παρέσυραν και τα έκρυψαν, ποιος ξέρει σε ποια θολά ποτάμια της απογοήτευσης! 

Σκληρή, πολύ σκληρή πολλές φορές η πραγματικότητα στη ζωή, όπως και η τύχη των ανθρώπων, αν δεν έρθουν από την αρχή και πολύ νωρίς πάνω στην κούνια τους οι μοίρες, να κλώσουν με τη ρόκα τους το νήμα μιας ευτυχισμένης ζωής..!

Γιατί το κακό με τη Βαούλα συνεχίστηκε! Το «όμορφο» αυτό κορίτσι και το στολίδι της μάνας του στο χωριό δεν μπόρεσε να ζήσει πολλά χρόνια! Στα δεκατέσσερα η μια από τις μοίρες που αναφέραμε, της έκοψε για πάντα το «νήμα» της ζωής της! Το αδύνατο και ασθενικό κορμάκι της δεν άντεξε στο χρόνο και μια μέρα η ψυχή της πέταξε στον ουρανό. Και έγινε τώρα ένα πραγματικό αγγελάκι! Ένα μικρό, χαρούμενο αγγελάκι για να μην χρειάζεται ποδαράκια και «παπούτσια», να βαδίζει πάνω στη σκληρή και αφιλόξενη, για «κάποιους» ανθρώπους γη μας. Αλλά, να έχει μόνο φτερά και να πετάει..!

1-4-2017

Τρύφων Ούρδας